Racje
Kwartalnik


A. Dominiczak
Bez miłosierdzia


P. L. Williams Watykan zdemaskowany

B. Russell
Religia i nauka


B. Devos
Byłem w Opus Dei


Ch. Hitchens
Misjonarska miłoœć


EL Szaddaj
Sprzecznoœci w Biblii


[ Center for Inquiry ]
[ Free Inquiry ]
[ Klub Sapere Aude ]
[ Archiwum Racji ]

WE WSPÓŁPRACY Z "FREE INQUIRY"


NOWE PISMO HUMANISTYCZNE - NUMER '0'

"Racje" są bezbożne i krytyczne, ale otwarte i przyjazne; popierają naukę i dążą do racjonalności, ale nie kosztem wrażliwości społecznej i moralnej. Są też ideowe i poszukujące, ale przede wszystkim są wolne: od religii i ideologii, od wierzeń i dogmatów, od mitów, zabobonów i przesądów, zwłaszcza gdy są wrogie swobodnej, twórczej i krytycznej refleksji - wolności, którą nasi amerykańscy przyjaciele i partnerzy nazywają "Free Inquiry". Na naszych stronach znajdziecie felietony, artykuły filozoficzne i publicystyczne oraz myśli i poglądy poprawne lub niepoprawne, jeśli tylko przemawiają za nimi poważne racje. Poważne nie oznacza, że stronić będziemy od humoru i satyry - i za nimi przemawiają poważne racje!

[ Więcej o "Racjach i o redakcji pisma ]

Tow. Humanistyczne Racjonalista.tv Kobiety i religia Nowe oświecenie Filozofuj! Racje - o nas Kontakt


TYGODNIK

w kwartalniku


Nie mówcie im o wolności!

Sławomir Neumann, jeden z liderów Platformy Obywatelskiej zapowiada, że demokratyczna opozycja będzie walczyć o głosy zwolenników PiS: "będziemy ich przekonywać, że nie zabierzemy im żadnej socjalnej pomocy, ale damy więcej wolności. Czyli w sumie zyskają".

To błąd, to gruby błąd! Oni nienawidzą wolności i pogardzają ludźmi, którzy wolność cenią i głoszą; dla nich to fanaberia „miastowych”. Wyborcy PiS kochają władzę i porządek, a jeszcze bardziej „robienie porządku” z tymi, co chcą decydować o własnym życiu: żeby baba z chłopem, a nie chłop z chłopem wbrew naturze, żeby w niedzielę do kościoła, a nie wylegiwać się do południa i w ogóle, żeby „nikt nie podskoczył Kaczyńskiemu” (cytuję wyborcę PiS). A jeśli podskoczy, to policja ma być brutalna i nikomu nic do tego. Rzecznik morda w kubeł! Tak myślą, czy raczej czują, wyborcy PiS, może nie wszyscy, ale niemal wszyscy, z którymi mam – a mam – do czynienia we wsiach i miasteczkach.

Wyniki badania CBOS z 2013 roku wykazały między innymi, że tylko 3 proc. Polaków ceni sobie wolność głoszenia własnych poglądów a 0.2 proc. (słownie: dwie dziesiąte procenta) możliwość udziału w demokratycznym życiu społeczno-politycznym.

[ cały komentarz ]



PO NAMYŚLE

( Miesięcznik w kwartalniku )




Satyra polityczna!
Czy ma w Polsce prawo do istnienia?

Według encyklopedii PWN satyra to "kategoria ideowo-artystyczna określająca krytyczny, ośmieszający sposób przedstawienia rzeczywistości w utworze, polegający na celowej deformacji jej obrazu (karykatura, groteska); przejawia się w utworach o różnej przynależności gatunkowej". Oczywista jednak nie jest, o czym świadczy skandal czy może skandalik, jaki wybuchł po umieszczeniu przez Krystynę Jandę widocznego wyżej rysunku satyrycznego. Jego autor szydzi z tych wyborców PiS, którzy głosowali na tę partię tylko lub głownie dla pieniędzy. Nie napisał na ten temat moralitetu - stworzył rysunek satyryczny: karykaturalny, deformujący, ośmieszający, przyjęty z oburzeniem właśnie dlatego, ze jest taki, jak wymaga definicja satyry. Czy to znaczy, że Polacy, również z obozu liberalnego, w ogóle nie życzą sobie satyry?

Zapraszamy do obejrzenia i wysłuchanie rozmowy na temat satyry politycznej, jej granic i prawa istnienia z udziałem Joanny Hańderek, Bohdana Misiuny i Andrzeja Dominiczaka.


Komentarze bieżące na facebooku Racji.



NASZE BLOGI



OKRUCHY


Blog Joanny Hańderek



LISTY HUMANISTY

(ateisty, feministy, umiarkowanego scjentysty, ironisty, wolnościowego socjalisty ... :)


Blog Andrzeja Dominiczaka



KAIROS. DORADZTWO FILOZOFICZNE


Blog Justyny Smoleń-Starowieyskiej

LUNAMIGOTLIWA


Blog Bohdana Misiuny



VIDEO-RACJE

(We wsółpracy z racjonalista.tv)



CZY ATEIZM JEST WAŻNY?
Hańderek, Szołajski, Dominiczak

Uczestnicy rozmowy są ateistami, jednak ateizm nie jest równie ważny dla każdego z nich. Andrzej Dominiczak zastanawia się nawet, czy sama wiara lub niewiara jest na tyle ważna, by uzasadniać oparte na niej podziały społeczne na wierzących i niewierzących. Może lepiej byłoby się dzielić na tych, którzy najbardziej cenią osobistą wolność, lub tych, dla których ważniejsza jest silna władza, bezpieczeństwo i porządek? A może jeszcze inaczej lub bardziej płynnie, w zależności od konkretnego problemu? Cy zatem atiezm jest ważny lub wręcz najważniejszy? Jest o czym pomyśleć i porozmawiać. Zapraszamy do dyskusji.


CZY WARTO SIĘ ŁUDZIĆ NADZIEJĄ?

Dominiczak, Misiuna, Smoleń Starowieyska


Prowadzone przez nas pogłębione wywiady z osobami, które na wstępie deklarowały się jako wierzące i praktykujące, wykazały, że zdecydowana większość z nich nie tyle wierzy w tak zwane prawdy wiary, co ma nadzieję, że jest w nich coś, co można uznać za prawdę w zwykłym sensie. Czy jednak osoby te rzeczywiście mają lub żywią nadzieję, czy raczej łudzą się nadzieją, zdając sobie w pewnej mierze sprawę z tego, jak ich nadzieja jest słaba. Czy tak słaba nadzieja na życie wieczne i nagrodę za dobre uczynki może być źródłem pocieszenia, czy może wprost przeciwnie, jest źródłem stresu związanego z niepewnością i ucieczką przed prawdą, która tym bardziej rodzi lęk, im bardziej przed nią uciekamy. Taka przecież jest natura lęku.

O tych niełatwych problemach Andrzej Dominiczak rozmawia ze swoimi gośćmi, filozofami: Justyną Smoleń-Starowieyską i Bohdanem Misiuną.


DUCHOWOŚĆ ATEISTYCZNA

Dominiczak, Obirek, lipiński


Andrzej Dominiczak uważa, że duchowość to współcześnie podświadome przypomnienie stanu w jakim byli zanurzeni ludzie pierwotni, nie mający narzędzi do zrozumienia zjawisk natury - stan lęku i urzeczenia, być może jeszcze pierwotniej podobny do tego, jaki żywią szympansy wygrażając burzy. Andrzej Lipiński, znany tłumacz literatury sekularystycznej i ateistycznej, śledzi w dziedzinie duchowości ateistycznej Sama Harrisa i Krishnamurtiego. Duchowość to tylko wewnętrzna i prywatna sprawa. Prof. Stanisław Obirek zabiera głos z punktu widzenia duchowości osoby wierzącej, jednak otwartej na dialog z ateistami i odrzucającej zdecydowanie roszczenia kleru kościoła katolickiego.


Kultura polityczna


Marian Przełęcki - Przeciwnik - istota taka jak my

W swych "Medytacjach semantycznych" nad znaczeniem słów - tych, które „najgłębiej sięgają swą treścią w rzeczywistość ludzkiego życia” - Anna Wierzbicka proponuje nam taką oto „definicję” człowieka: „ludzie - istoty takie jak my”. I można się chyba zgodzić z tym, że - przy całej ''niedookreśloności - ta żartobliwa nieco odpowiedź trafnie chwyta potoczną intuicję językową. Istotniejsze jednak jest to, że wyraża ona jednocześnie ważną intuicję moralną. Zgodnie z tą definicją słowem „człowiek” określamy „kategorię istot, z którymi poczuwamy się do zasadniczej tożsamości”. „Samo to słowo - pisze autorka - jest jakby deklaracją ludzkiej solidarności”. Oczywistą konsekwencją tej definicji jest stwierdzenie, że i ci, z którymi przyszło nam się spierać czy walczyć, a więc ludzie, których zaliczamy do naszych przeciwników - to też „istoty takie jak my”, istoty nie różniące się od nas pod żadnymi „zasadniczymi” względami. Wydaje się to prawdą tak banalną, że nie wartą przypominania. Okazuje się jednak, iż są sytuacje, które takiego przypominania wymagają.

[ Cały artykuł ]




Przeciwnik - istota taka jak my? Andrzej Dominiczak i prof. Stanisław Obirek zastanawiają się, czy i na ile zasadne jest szlechetne przesłanie artykułu prof. Przełęckiego.



Joanna Hańderek - Paradoksy patriotyzmu

Wielu z nas nauczyło się, by patriotyzm traktować jako ideę pozytywną, kojarzącą się z bohaterstwem i szlachetnością. Patrioci to w naszych oczach ludzie zasługujący na szacunek. Dekonstruując to pojęcie, można jednak dostrzec, że jest ono w swojej istocie paradoksalne: sugeruje wartości i jednocześnie je przekreśla. Każe miłować naród, z którego się wywodzimy, i pochwala zabijanie członków innego narodu. Czym zatem jest patriotyzm? Czy nie jest swoistym paradoksem, zwłaszcza we współczesnym świecie, w przysłowiowej globalnej wiosce?

[ Cały artykuł ]


Andrzej Flis - Kościół i faszyzm: z dziejów tradycji demokratyczno-humanistycznej w nowożytnej Europie

Nowożytna europejska tradycja demokratyczno-humanistyczna narodziła się jako protest przeciwko daleko posuniętej instytucjonalizacji życia społecznego przez hierarchię katolicką. Od drugiego wieku poczynając, Kościół rozwijał synkretyczne wyznanie religijne, nazwane z czasem chrześcijaństwem, syntetyzując niestrudzenie żydowskie idee religijne z pogańskim dziedzictwem kultury grecko-rzymskiej. Od drugiego wieku Kościół łaciński traktował tradycję w sposób selektywny i instrumentalny zarazem; zarówno tradycję świecką jak i religijną.

[ Cały artykuł ]

Humanizm


Ogród Epikura

Dale Debakcsy - Przyjaciele, nie bogowie

"Plaster sera, szklanka wina i towarzystwo przyjaciela." Według najbardziej wpływowego filozofa okresu helleńskiego, tyle nam potrzeba do najwyższego szczęœcia, jakie jest dostępne człowiekowi. Autorem tej maksymy jest Epikur z Samos (341 p.n.e. - 270 p.n.e.) mieszkaniec Aten podbitych przez Aleksandra Wielkiego i spadkobierca tradycji filozoficznej naznaczonej abstrakcyjnymi i metafizycznymi koncepcjami Platona.

[ Cały artykuł ]


Andrzej Dominiczak - Humanizm myślący i walczący - o wartościach i wrogach wartości

Humanizm jako idea kształtował się i dojrzewał od epoki renesansu, ale humanistyczny ruch społeczny i filozoficzny powstał dopiero po drugiej wojnie światowej jako krytyczna kontynuacja oświecenia i przedwojennych ruchów wolnomyślicielskich. Krytyczny czy też sceptyczny stosunek do tych źródeł inspiracji był głównie reakcją na okrucieństwa drugiej wojny światowej i wyrazem nowej wrażliwości społecznej cywilizacji Zachodu, zdumionej i zawstydzonej samą sobą - tym, jak krucha, powierzchowna lub wręcz iluzoryczna okazała się podczas wojny.

[ Cały artykuł ]

Przeczytaj także: [ Towarzystwo Humanistyczne i Deklaracja wartości ]


Waldemar Sadowski - Sens i znaczenie humanizmu

Czy nazizm i komunizm były humanizmem? Czy humanizm, liberalizm i kapitalizm są religią? Yuval Noah Harari, ceniony izraelski profesor historii i autor kilku bestsellerów, twierdzi, że zarówno nazizm jak i komunizm to odmiany humanizmu. Wszystkie zbrodnie ludobójstwa popełnione przez nazizm i stalinizm oraz niszczenie środowiska naturalnego wywodzą się z tego nurtu. Twierdzenie to jest szokujące, ale stykając się z tą tezą w książce „Sapiens. Od zwierząt do bogów”, łatwo wpaść w pułapkę argumentacji, ukrytą w potoku sprawnej narracji i elokwencji autora, i przyznać mu rację. Sam padłem ofiarą szybkiego, a więc bezkrytycznego czytania. Ale powolne przemyślenia wyprowadziły mnie z błędu, który popełnia Harari.

[ Cały artykuł ] Przeczytaj także: [ Manifest humanistyczny ]


Susan Neiman - Oświecenie dla serc i umysłów

Naczelną wartością oświecenia było prawo człowieka do szczęścia. Z chwilą, gdy przestaliśmy kierować pełen nadziei wzrok w stronę nieba, zmieniło się wyobrażenie o tym, czym jest lub może być szczęście. W myśli oœwieceniowej było ono efektem ludzkiej aktywności, elementem życia, w którym człowiek otrzymuje to, na co sobie zapracował. Opowiedzenie się za prawem do szczęścia, podobnie jak wiele oświeceniowych wartości, wynikało z zasady racji dostatecznej.

[ Cały artykuł ]


Halina Postek - Judaizm humanistyczny - religia bez boga

Nawet dla tych, którzy judaizm kojarzą nie tylko z chasydami przyjeżdżającymi do Polski na groby swoich cadyków, informacja o tym, że niedawno uznano judaizm humanistyczny (świecki) za kolejny, pišty już odłam judaizmu, może być zaskoczeniem.

Lepiej zorientowani wiedzš, że istniejš różne nurty judaizmu nieortodoksyjnego, takie jak judaizm reformowany, konserwatywny czy rekonstrukcjonistyczny. Ten ostatni jest tak odległy od ortodoksji, że należało wręcz oczekiwać, iż pojawi się nurt jeszcze bardziej radykalny.

[ Cały artykuł ]


Timothy Madigan - Czy można pęknąć ze śmiechu? Humanizm i humor

Filozof Henri Bergson uważał, że wyśmiewamy innych, by ich ukarać za sztywność przekonań. Pogląd ten bliski jest większości humanistów, gdyż dogmatyzmu nie lubimy tak samo jak naiwnej wiary i i autorytaryzmu. Celny żart otwiera nam oczy ma niedostrzegane dotąd aspekty problemu lub sytuacji i skłania nas lub nawet zmusza do ponownego przemyślenia poglądów, które były przedmiotem żartów. Śmiech - jak zauważył Umberto Eco - zabija lęk, a bez lęku nie ma wiary. Nie tylko w bogów. Śmiech, ironia a gdy trzeba, nawet szyderstwa i kpiny, chronią nas przed "wiarą" w rządy silnej ręki, "silnorękich" wodzów i fałszywy porządek, jaki narzucają. Dla humanistów i racjonalistów z prawdziwego zdarzenia nie ma nic ważniejszego. Dlatego...

[ Cały artykuł ]

Ateizm


Barbara Stanosz - Filozoficzne podstawy ateizmu

7 czerwca 2019 r. minęlo 5 lat od śmiercu prof. Barbary Stanosz,wybitnej filozofki, logiczki i jednej z najważnieszych postaci polskiego ateizmu w jego najszlachetniejszej, wyrafinowanej postaci. Z okazji tej smutnej rocznicy przypominamy jeden z wielu ważnych artykulów Pani Profesor - wbrew tytułowi, nie tylko o ateizmie.

[ Cały artykuł ]


Peter Singer - Stwórca - nieudacznik czy okrutnik?

Niewiele rzeczy wiemy na pewno. Nie potrafimy nawet udowodnić nieistnienia rozlicznych bogiń i bogów. Co do jednego jednak nie ma wątpliwości! Œwiat, w którym żyjemy, nie został stworzony przez boga, w jakiego wierzą chrześcijanie: wszechmogącego, wszechwiedzącego i nieskończenie dobrego.

[ Cały artykuł ]


Michael Schmidt-Salomon - Etyka bez boga

Gdyby nie istniał Bóg, nie znalibyśmy żadnych obowiązujących reguł etycznych - tak głosi dziś wciąż jeszcze rozpowszechniany przez teologów pogląd. Tymczasem już około 400 lat przed rzekomym narodzeniem chrześcijańskiego "zbawiciela" została ona za pomocą przekonujących argumentów sprowadzona przez Sokratesa ad absurdum. Figura argumentacyjna Sokratesa opiera się w istocie na dwóch prostych pytaniach.

[ Cały artykuł ]

Rozmowa numeru


Andrzej Lipiński I Hartmut Rosa - O życiu w pędzie i nienasyceniu

Andrzej Lipiński: Dlaczego coraz częściej mamy wrażenie, że mimo galopującego rozwoju technologii i całego arsenału wynalazków ułatwiających życie wciąż nie mamy na nic czasu?

Hartmut Rosa: To rzeczywiście paradoks. Od niemal 250 lat jesteśmy świadkami spektakularnych osiągnięć nowoczesności w kwestii oszczędzania czasu, przede wszystkim dzięki dynamicznemu rozwojowi komunikacji, środków transportu, metod produkcji i sektora usług; teoretycznie powinniśmy więc mieć mnóstwo czasu. Tymczasem od momentu pojawienia się maszyny parowej obserwujemy proces odwrotny.


[ Cały artykuł ]

Religia: co o niej wiemy i co myślimy


Bohdan Chwedeńczuk - Religia. Co o niej wiemy

Gdy pytam, co wiemy o delfinach albo o liczbach rzeczywistych, wszyscy wiedzą, o co pytam. A kiedy pytam o religię mogą pojawić się nieporozumienia, bo nie wszyscy rozumieją to pojęcie tak samo.

Odwołajmy się zatem do definicji przez wskazanie: rzymski katolicyzm, wyznawany przez niektórych z tu obecnych, jest religią; zoroastryzm nie wyznawany, przypuszczam, przez nikogo wśród tu obecnych, jest religią. Niech nas jednak nie zwiedzie prostota tego rozwiązania.


[ Cały artykuł ]


Roger Eatwell - Refleksje o religii i faszyzmie

W ostatnich latach problem relacji pomiędzy faszyzmem i religią stał się przedmiotem wzmożonej uwagi historyków i politologów. Zainteresowanie badaczy skupia się głównie na dwóch po części ze sobą powiązanych kwestiach. Pierwszą z nich jest problem tak zwanego faszyzmu klerykalnego. Debata na ten temat przybiera niekiedy kontrowersyjną formę ataków na Piusa XII jako papieża Hitlera?. Oskarżenia padają nie tylko z kręgów akademickich. Na przykład w 2002 roku na Berlińskim Festiwalu Filmowym przyznano nagrodę filmowi Constantina Costy Gavrasa "Amen" (opartemu na pochodzącej z lat sze?ćdziesiątych sztuce Rolfa Hochhutha "Namiestnik"), w której niemiecki oficer SS opowiada katolickiemu księdzu o nazistowskim programie eksterminacji. Papież wie o wszystkim, jednak nic w tej sprawie nie robi.

[ Cały artykuł ]






Klub "Sapere Aude"
Club "Sapere Aude"