Nasza księgarnia

James Haught
Święty koszmar


A. Dominiczak
Bez miłosierdzia


P. Williams Watykan zdemaskowany

Bertrand Russell
Religia i nauka


B. Devos
Byłem w Opus Dei


Ch. Hitchens
Misjonarska miłość


EL Szaddaj
Sprzeczności w Biblii


[ Video-racje ]
[ Dylematy ]
[ Polemiki ]
[ Migiem - komentarze ]
[ Po namyśle ]
[ Ponadczasowe ]


WE WSPÓŁPRACY Z [ Free Inquiry ]


Czwarty numer "Racji" jest jak inne krytyczny, ateistyczny i wolny od dogmatów, jednak sytuacja w kraju i gniew, jaki budzi prowadzona przez klerykalne władze wojna ze społeczeństwem, sprawiają, że broniąc racji rozumu, bardziej niż zwykle troszczymy się o racje serca: instynkt i kulturę współczucia, a także krzywdę i cierpienie kobiet i dzieci, których "całe życie jest umieraniem". Piszemy też o samotności i o lękach, jakie rodzi pandemia, oraz o wzburzeniu, jakie budzi postępująca faszyzacja kraju. Zapraszamy do wspólnego ważenia racji!

ARCHIWALNE:

[ NUMER 3 ]

[ Lipiec 2020 ]


[ NUMER 2 ]

[ Luty 2020 ]


[ NUMER 1 ]

[ Listopad 2019 ]


[ NUMER 0 ]

[ Lipiec 2019 ]


Motto: Sprawy ludzkie nie idą aż tak dobrze, żeby się większości podobało, co tu piszemy! (z inspiracji Seneki "Myśli" 2 - 1)


Tow. Humanistyczne Racjonalista.tv Kobiety i religia Nowe oświecenie Pandemia Racje - o nas Kontakt


ABORCYJNY KOMPROMIS?

Joanna Hańderek i Andrzej Dominiczak



Czy w sprawie aborcji możliwy jest kompromis? Nie tak zwany kompromis, tylko rozumny i rozsądny, od biedy do przyjęcia dla obu stron sporu. A jeśli nie jest możliwy, czy decydować ma siła, czy jednak sejmowa większość, na przykład centrowa kolaicja KO-Hołownia-Lewica? A jeśli koalicja będzie dążyć do kompromisu,to co wtedy. Czy protesty będą trwać wiecznie?



PO NAMYŚLE

Miesięcznik w kwartalniku


Joanna Hańderek

EGOIST0, TWÓJ ODDECH ZABIJA!

Spróbujcie Państwo napisać lub powiedzieć coś niepochlebnego o antyszczepionkowcach lub antycovidowcach i zabobonnych praktykach tych grup. Od razu zaleje was fala hejtu. To wręcz niesamowite, z jakim oddaniem osoby o poglądach antyszczepionkowych lub antycovidowych potrafią wyszukiwać głosy negujące ich stanowisko. Fascynujące, po jakie argumenty sięgają osoby negujące istnienie pandemii! Mnóstwo energii marnuje się, by wykazać, że lekarze się mylą, że w szpitalach umierają statyści albo ludzie, którzy i tak umarliby na grypę, a opowieści o pandemii służą wyzyskiwaczom i nadużyciom.

[ Przeczytaj artykuł ]



MIGIEM

Komentarze



Bohdan Chwedeńczuk

WOJTYŁA I KLAKIERZY

W tym numerze "Migiem", zamiast bieżącego komentarza przypominamy felieton Bohdana Chwedeńczuka z 1999 r. Dlaczego? Otoż dlatego, że krytytczne komentarze z ostatnich dni w większości pisane są w przekonaniu, że oto, 15 lat po śmierci papieża, naród się przebudził i wreszcie odwaźył się powiedzieć, co naprawdę myśli o Wojtyle. Tymczasem prawda jest taka, ze na łamach Bez Dogmatu wielokrotnie krytykowalismy papieża i jego kult już w latach 90. a w roku 2000 ukazała się pierwsza krytyczna książka na jego temay pt. Bez miłodierdzia - Jana Pawła 2 wojna z ludźmi" Tytuł mówi sam za siebie - prawda? Książka jest wciąż dostępna w formie e-booka. Zaprszamy do przeczytania przykładowego artykułu z tamtych lat.

[ Przeczytaj artykuł ]



DYLEMATY



SKRZYPEK - EKSPERYMENT FILOZOFICZNY

Czy prawo embriona i płodu do życia jest ważniejsze niż prawo kobiety do decydowania o własnym życiu?


Prawo kobiety do decydowania o własnym życiu ma większą wartość i jest ważniejsze niż prawo embriona do życia. Sądzimy tak przede wszystkim dlatego, że embrion/zarodek nie jest człowiekiem i nie zdaje sobie sprawy z własnego istnienia, a płód nie jest w pełni człowiekiem, przynajmniej dokąd nie uzyska poczucia własnego istnienia i zdolności do życia poza organizmem matki, co - zdaniem specjalistów z zakresu medycyny prenatalnej - następuje dopiero po 22 tygodniu ciąży. Dopiero wtedy płód, jeśli urodzi się żywy, nazywany jest wcześniakiem i jest utrzymywany przy życiu dzięki zdobyczom noweoczesnej medycyny i technologii.

[ Przeczytaj cały tekst]


MIGIEM

Komentarze



Joanna Hańderek

WIELKIE ZDZIWIENIE

Wielkie zdziwienie i niedowierzanie. Ale jak to?! Ludzie przecierają oczy ze zdumienia. Może coś tam o pedofilii słyszeli, ale przecież to miało być zjawisko marginalne. Tymczasem wiadomości za sprawą dziennikarzy wylały się wielką rzeką. A ludzie się dziwią. Jak to?

[ Przeczytaj artykuł ]



PO NAMYŚLE

Miesięcznik w kwartalniku


Joanna Hańderek

KOBIETY, KOŚCIÓŁ, PRZEMOC

Ciało człowieka nie jest ciałem. To raczej fetysz, sfera symboliczna, to przestrzeń kształtowania się polityki i całej gry społecznej. Nie bez przyczyny artyści szukali doskonałych proporcji, nie bez racji humanistyczny ideał człowieczeństwa widzimy w człowieku witruwiańskim Leonarda. Ciało jest swoistego rodzaju idolem wskazującym na to, kim jesteśmy i jacy jesteśmy, umieszczającym nas w relacjach i hierarchiach społecznych. Ciało zostało zideologizowane tak jak płeć, zostało sformatowane przez religijne mity i uprzedzenia. W ten sposób człowiek stał się konstruktem, przedmiotem zawłaszczonym przez Kościół i jego religijne uprzedzenia, widoczne w micie dziewictwa, czystości czy w kulcie macierzyństwa.

[ Cały artykuł ]



CZY TO JEST WOJNA??

Joanna Hańderek i Andrzej Dominiczak



Mówią nam, że nadszedł czas działania, nie gadania i rozmyślania. Jednak naszym zdaniem jedno nie wyklucza drugiego, a nawet wprost przeciwnie: działanie, jeśli ma być skuteczne, wymaga namysłu i wymiany poglądów, choćby co do taktyki. Może byśmy przegrali mniej powstań i mniej wojen, gdybyśmy je lepiej przemyśleli i przedyskutowali. Niech ścierają się racje!



MIGIEM

Komentarze



OBCY, INNY WYKLUCZONY?

Nowa książka Magdaleny Środy


O pojęciach obcego, innego i wykluczonego oraz o ich znaczeniu w teorii i przełożeniu na praktykę polityczną z autorką rozmawia Joanna Hańderek.


MIGIEM

Komentarze



Barbara Lipińska

BĘDĄ TORTUROWAĆ KOBIETY I DZIECI
Ich całe życie jest umieraniem

Wiem, niestety, zbyt dobrze wiem, jak wygląda życie z dzieckiem, którego całe życie jest umieraniem. Wiem, jaką traumę dostają "w pakiecie" rodzice już po odejściu ich chorej pociechy. Jaki ból towarzyszy matce w chwili, kiedy zmuszona jest zamknąć najpierw śmiertelnie chore, a potem już tylko martwe dziecko w trumnie i jak ten ból determinuje wszystkie następne godziny, miesiące, a potem lata...

[ Przeczytaj artykuł ]



PO NAMYŚLE

Miesięcznik w kwartalniku


Joanna Hańderek

WRZENIE I TRZĘSIENIE ZIEMI

Zwerzęta i polityka

Wrzenie i trzęsienie ziemi. Piątka dla zwierząt. Wielkie dyskusje. Awantury w sejmie, w telewizji. Każdy ma coś do powiedzenia, skomentowania, dodania od siebie. Mamy 2020 rok, XXI wiek, a my podniecamy się ustawą gwarantującą zwierzętom wolność od cierpienia spowodowanego życiem w klatkach i horrorem zabójstwa rytualnego. Tak jakbyśmy przespali cały rozwój nauki, nic nie wiedzieli o inteligencji zwierząt i nic nie wiedzieli, że czują i cierpią.

[ Cały artykuł ]



Artykuły

PONADCZASOWE



Erich Fromm

ALTERNATYWA - RENESANS HUMANIZMU

(...) Nie próbując niczego prorokować, wierzę, że dziś jest tylko jeden wybór dla współczesnego człowieka i dla ludzi na ziemi in toto: wybór pomiędzy barbarzyństwem a nowym renesansem humanizmu.

[ Przeczytaj artykuł ]



MIGIEM

Komentarze



Joanna Hańderek

DUSZENIE TĘCZY

PiS na wojnie z ludźmi

Margot, w mediach prawicowych przedstawiana jako „Margot” albo imieniem męskim, została aresztowana. Niby nic, normalna sprawa, aktywistki i aktywiści nie raz tłumaczyli się na policji ze swoich działań. Problem polega jednak na tym, że za uszkodzenie samochodu oklejonego propagandowymi i wrogimi kobietom plakatami aktywistka trafiła do aresztu na dwa miesiące - jak groźny przestępca. Do tego odebrano jej prawo do leczenia (Margot jest w trakcie kuracji hormonalnej) i do godności - trafiła do aresztu męskiego.

[ Przeczytaj artykuł ]



RACJE NA WAKACJE


Andrzej Dominiczak

Uwaga! Uwaga! Nic sie nie stało!

Do namysłu na plaży, w lewsie lub na łące

30 lipca stwierdzono w Polsce rekordową na ten dzień liczbę zakażeń wirusem Sars-Cov-2.Zdiagnozowano 615 nowych przypadków, a kolejnych piętnastu chorych na Covid-19 zmarło. Te niewesołe wiadomości skomentował w studiu TVN 24 jakiś pisowski cymbał: - Nic się nie stało! - bałaknął – ludzie i tak umierają codziennie.

[ Cały artykuł ]


PO NAMYŚLE

Miesięcznik w kwartalniku


Joanna Hańderek

BRZMI DUMNIE ... JAKO CYMBAŁ BRZĘCZĄCY

Na Światowy Dzień Przeciwko Handlowi Ludźmi

Człowiek - to brzmi dumnie? Owszem, brzmi ...jako cymbał brzęczący!
Uwielbiamy rozprawiać o naszym człowieczeństwie i naszym humanizmie. Pławimy się w naszych osiągnięciach cywilizacyjnych, zachwycamy się zdobyczami nauki i kultury. Tymczasem, jeśli przyjrzeć się bliżej naszym osiągnięciom, robi się dziwnie mroczno. Po pierwsze wiele kultur (a może nawet i wszystkie – nie lubię stwierdzeń radykalnych, obawiam się jednak, że prawda jest radykalna), zbudowanych jest na krzywdzie.

[ Cały artykuł ]


PO NAMYŚLE

Miesięcznik w kwartalniku


Joanna Hańderek

PRZEMOC DOMOWA, SPRAWA NARODOWA

Przenoc domowa w Polsce to jeszcze jedna sprawa narodowa: nasza, powszechna i święta,bo uświęcona tradycją. Wiadomo przecież, że „jak się baby nie bije, to jej wątroba gnije”; „jak bije, znaczy, że kocha”, a co! Chłop swoje prawa ma. „Nie ważne jaki jest, ważne, że jest” – to inna mądrość życiowa tej samej kategorii. „Może pić, może bić, ale musi być”. Stara panna to hańba. Nikt jej nie chciał biedaczki! Jak się sąsiadom pokazać? W duchu tej logiki „ona jest sama sobie winna”, „jakby po nocy nie latała, to by nic się nie stało”; „świeciła cyckami i prowokowała”.

[ Cały komentarz ]


PO NAMYŚLE

Miesięcznik w kwartalniku


Andrzej Dominiczak

ONI WOLĄ ŚMIERĆ NIŻ PRZEGRANĄ PIS
Naprawdę, mam tylko nadzieję, że nie wszyscy

Może mam pecha? Może pisowcy, z którymi mam do czynienia, to kuriozalni dziwacy i osobliwość nawet w swojej własnej sekcie?! Chciałbym, żeby tak było, ale fakt, że pomimo wszystkich skandali i przestępstw poparcie dla PiS niemal nie spada, a chwilami nawet rośnie, wskazuje raczej, że mam do czynienia z pisowskim mainstreamem.

[ Cały komentarz ]


DLACZEGO DUDA I CO DALEJ?

Komentarz powborczy


Andrzej Dominiczak i Grzegorz Roman

Zapraszamy do obejrzenia i wysłuchania rozmowy, ktorej uczestnicy komentują wynik II tury wyborów prezydenckich i zastnawiają się nad tym, co dalej. Wugłaszane w dyskusji poglądy nie muszą być reprezntatywne dla całej redakcji naszgo kwartalnika. W przyszłym tygpdniu nagramy drugą rozmowę w bardziej reprezentywnym gronie i bardziej skoncentrowaną na tym, co z wyborów wynika dla nas na przyszłość.


PO NAMYŚLE

Miesięcznik w kwartalniku


Joanna Hańderek

PRZEGRANA ŚWIECKOŚCI
Refleksje po piewszej turze wyborów

Za nami pierwsza tura wyborów. Emocje rosną. Dzień wyborczy był nie tylko sprawdzianem, kogo chcemy widzieć na stanowisku prezydenta naszego kraju. To był również dzień walki ideowej pomiędzy dwiema frakcjami. Polska jest podzielona na dwa kraje: wsteczny, uczepiony tradycji i nowoczesny spoglądający na współczesność (choć o zbyt dużej progresywności i tak nie ma tutaj mowy).

Naszym największym problemem jest nienawiść wzajemna. Już Wolter zauważył, że jeden Polak to istny czar, dwóch Polaków – to awantura, a trzech Polaków – och! - to już jest Polski problem.

[ Cały komentarz ]


MIGIEM

Tygodnik w kwartalniku


Andrzej Dominiczak

PANDEMIA CZY PANDUDA

Co gorsze?

Pandemia nie startuje w wyborach. Bierze udział, ale nie kandyduje. Zatruwa powietrze i zatruwa nam życie, ale przynajmniej nie wydziera się publicznie i nie płaci nikomu za głośne skandowanie swojego imienia. Zakrada się i wnika w nas podstępnie wtaz z oddechem, ale nie otumania, nie okłamuje i nie poniża. Pytam zatem, co gorsze: PANDEMIA CZY PANDUDA?

[ Przeczytaj felieton ]


PANDEMIA

Dział specjalny


Magdalena Środa

PANDEMIA I NEKROPOLITYKA

Prof. Magdalena Środa po polsku w stacji 3 SAT, najważniejszym kanale kulturowo-publicystycznym niemieckiej telewizji publicznej.

Zdaniem prof. Środy "pandemia jest wprawdzie faktem, ale jest też artefaktem i narzędziem pisowskiej nekropolityki, przekształcającej polską demokrację w system ewidentnie autorytarny. Z polskiej demokracji w tej chwili pozostały głównie dekoracje ..."


Joanna Hańderek i Andrzej Dominiczak

PEDOFILIA, BEZPRAWIE, CENZURA

Dlaczego nie obchodzi ich nic?

Wyznawców rządzącej koalicji tronu i ołtarza nie obchodzi nic - nic ich nie razi i nic nie zniechęca. Kult autorytarnej władzy nie słabnie pomimo postępującego bezprawia, krycia pedofilów, korupcji, nepotyzmu, cenzury, pospolitego chamstwa i kłamstw o rzekomo skutecznym zwalczaniu pandemii Covid – 19, choć nowych zakażeń mamy najwięcej w Europie. Pisowski lud gotów jest oddać życie za utrzymanie władzy przez ukochanego przywódcę i jego pomagierów. Dlaczego? Diagnoza, jaką stawiają nasi rozmówcy może być dyskusyjna, ale na pewno jest wolna od nadmiernej grzeczności typowej dla większości rozważań prowadzonych w mediach, dla których liczy się głównie to, co wypada powiedzieć lub nawet pomyśleć. Zapraszamy do dyskusji.


MIGIEM

Tygodnik w kwartalniku


Andrzej Dominiczak

Rewolucja 1 czerwca

Cała władza w ręce dzieci

(...) Będzie fajnie, jak zawsze, a przecież można inaczej. Czy nie nadszedł wreszcie czas, by tej rzeczy nadać właściwe jej imię i przemianować tzw. sejm na sejm dziecięcy na stałe. Zasiadałyby w nim tylko dzieci, najlepiej jeszcze przed osiągnięciem dojrzałości seksualnej, bo później hormony zaburzają myślenie. Można by - w imię otwartości - dopuścić również osoby starsze biologicznie, ale dostatecznie zdziecinniałe lub nawet takie, które nigdy nie dorosły, pod warunkiem jednak, że wykażą, iż są dziećmi w sensie umysłowym. (...)

[ Przeczytaj felieton ]


MIGIEM

Tygodnik w kwartalniku


Andrzej Dominiczak

Po co nam Duda albo nie Duda

Czy Polsce potrzebny jest prezydent?

Niewybory to dobra okazja, żeby się zastanowić nad potrzebą i sensem wybierania i finansowania urzędu prezydenta. Nie Dudy - to zbyt oczywiste - chodfzi o prezydenta w ogóle, w Polsce XXI wieku.

[ Przeczytaj felieton ]


Po co nam Duda?

[ "polemika" Joanny Hańderek ]


PO NAMYŚLE

Miesięcznik w kwartalniku


Joanna Hańderek

DAWNO TEMU ... I DZIŚ
Średniowiecze bez zmian

Dawno, dawno temu wyspy szaleńców pełne były cierpiących na dżumę, trąd lub inne choroby. Ludzie ci byli odrzuceni i pozostawieni samym sobie. Człowiek średniowiecza wiedział, że nie poradzi sobie z zarazą, dlatego chorego izolował, wykluczał z ram swojego świata.

Dawno, dawno temu widok medyka ubranego w maskę budził przerażenie. Ludzie padali na kolana i żegnali się znakiem krzyża, widząc jak lekarz przemierzał ich ulicę – znak czarnej śmierci to maska medyka.


[ Cały artykuł ]


MIGIEM

Tygodnik w kwartalniku


Radosław Czarnecki

Smierć jest za darmo

Czym jest ageizm ? Jak opisują to zjawisko słowniki i encyklopedie? Jak jest rozumiane w potocznej narracji (choć w szumie wolnościowego, demokratycznego i antydyskryminacyjnego dys-kursu problem ten jest na ogół wstydliwie przemilczany). Otóż ageism to dyskryminacja ze względu na wiek i najczęściej, choć nie zawsze, dotyczy problemów na raynku pracy. Widoczny jest również w lekceważącym traktowaniu osób starszych; dotyka ludz postrzeganych z racji wieku jako niepotrzebnych, zbędnych, lub wręcz uciążliwych.

[ Przeczytaj artykuł ]


PO NAMYŚLE

Miesięcznik w kwartalniku


Andrzej Dominiczak

KTO KIM POGARDZA?

Od kilku lat słyszmy z ust kulturalnych i wrażliwych społecznie komentatorów obojga płci, że zamożni, wielkomiejscy krytycy PiS są sami sobie winni, bo przez ćwierćwiecze transformacji odnosili się z lekceważeniem lub wręcz pogardą do krzywdzonych przez system mieszkańców wsi i miasteczek. Głosiciele tej wielkomiejskiej legendy tłumaczą, że dopiero PiS tych nieszczęśników uszanował i odpowiedział na ich potrzeby, a oni go za to pokochali. - Zasłużyliśmy na PiS – biją się we własne, ale i nasze piersi kulturalni i wrażliwi społecznie komentatorzy.

[ Cały artykuł ]


PO NAMYŚLE

Miesięcznik w kwartalniku


Harald Welzer

JAK PODŁOŚĆ STAJE SIĘ NORMALNOŚCIĄ

Wyobraźmy sobie, że jesteśmy w Niemczech w marcu 1933 roku, kilka tygodni przed przejęciem władzy przez narodowych socjalistów. Żydowscy obywatele tego kraju są wypędzani z mieszkań i domów, z fabryk, kancelarii adwokackich, gabinetów lekarskich, szkół i uniwersytetów. Ustawiani są w rzędy i prowadzeni na dworce kolejowe, skąd – upchani jak bydło w wagonach towarowych – wywożeni są na wschód do obozów zagłady. Ich dobra idą na licytację, ich biura, sklepy i firmy przechodzą w ręce prawdziwych Niemców. Po kilku tygodniach nie zostaje po nich żaden ślad.

Czy w 1933 roku taki scenariusz byłby możliwy?

[ Cały artykuł ]


PO NAMYŚLE

Miesięcznik w kwartalniku


Andrzej leder

DLACZEGO MASY PRAGNĄ FASZYZMU

Czy masy pragną faszyzmu? Z pewnością, co jednak nie oznacza, że pragnie go każdy lub kżda z nas, czy nawet większość z nas. Pragnie go wielka grupa, może nawet jedna trzecia Polaków, którzy tworzą tytułowe "masy", gdyż nie stali się dostatecznie autonomiczni poznawczo, społecznie, noralnie i psychicznie, by móc żyć w liberalnej demokracji jako wolni ludzie. Liberalny system i styl życia napełniają ich lękiem, a ludzi wolnych, którzy chcą sami decydować o swoim życiu - nienawidzą. Nienawidzą też i pogardzają systemem, który popiera i chroni prawa i wolności jednostek lub mniejszości. Masy prtagną silnej władzy - dla siebie lub nad sobą, bez niej bowiem tracą poczucie bezpieczeństwa i sens życia, jak małe dzieci porzucone przez rodziców.

Zapraszamy do obejrzenia i wysłuchania wykładu prof. Ledera. (Uwaga! Powyższa notka nie jest streszczeniem wykładu ani poglądów wykładowcy - przyp. red.).


MIGIEM

Tygodnik w kwartalniku


Joanna Hańderek

SŁODKIE DZIECIŃSTWO

Cały świat jest poruszony. Widok chłopca z achondroplazją skarżącego się mamie, że już dłużej nie wytrzyma i chce się zabić z powodu prześladowania w szkole, poruszył cały świat. Obraz nieszczęścia Quadena pojawił się w mediach społecznościowych i wielu programach telewizyjnych. Dobrzy ludzie przerażeni, że dzieci mogą być tak okrutne dla innego dziecka, pośpieszyli z dobrym słowem i pieniędzmi. Równocześnie inni dobrzy ludzie pośpieszyli z hejtem i argumentami, że dziecko nie cierpiało, tylko udawało po to, by przebić się do mediów i zarabiać pieniądze. Pojawili się i tacy, którzy dowodzili, że dziewięciolatek pracuje jako model i jest „influenserem” w mediach społecznościowych.

[ Przeczytaj artykuł ]


PO NAMYŚLE

Miesięcznik w kwartalniku


Andrzej Dominiczak

UR-FASZYZM PO POLSKU - W GMINACH NA WSCHODZIE KRAJU

Już jedna trzecia Polaków żyje w tak zwanych strefach wolnych od ideologii LGBT. Piszę “tak zwanych”, bo ideologia LGBT nie istnieje, więc wszyscy jesteśmy od niej wolni, jednak tylko niektórzy ogłaszają to publicznie. Dlaczego? Otóż dlatego, że mają akurat tyle rozumu, żeby “rozkminić”, że nie mogą po prostu zapowiedzieć wygnania z gminy wszystkich “pedałów”, co tak naprawdę chcieliby ogłosić i wcielić w życie. Oj, jak bardzo by chcieli!

[ Cały artykuł ]


MIGIEM

Tygodnik w kwartalniku


Liliana Dominiczak

NAJPIERW MIESZKANIE


Prawo do dachu nad głową prawem człowieka

Wbrew pogłoskom o kryzysie państwa opiekuńczego, w Europie nie tylko nie rezygnuje się z programów socjalnych, ale wprost przeciwnie, tworzy się nowe, bardziej radykalne i bardziej przyjazne. Na popularności traci model dyscyplinujący na rzecz modelu opartego na zrozumieniu, że lepsze efekty uzyskuje się, świadcząc pomoc bezwarunkowo. Ludzie bowiem łatwiej odzyskują zdolność do samodzielnego życia, gdy zapewni im się przyzwoite warunki i poczucie bezpieczeń-stwa, dzięki czemu odzyskują chęć do życia i wiarę we własne siły.

[ Przeczytaj artykuł ]


PO NAMYŚLE

Miesięcznik w kwartalniku


POSTSEKULARYZM

Andrzej Dominiczak w rozmowie ze Stanisławem Obirkiem

Czy postsekularyzm może się okazać odpowiedzią na rosnącą trybalizację i polaryzację społe-czną, zauważalną na całym świecie? Czy możliwa jest przyjazna koegzystencja i zanie-chanie wzajemnego wartościo-wania przez ludzi religinych i niereligijnych? Czy wreszcie takie neutralne i przyjazne relacje byłyby właściwe w kraju, w którym - jak w Polsce - ludzie Kościoła krzewią nienawiść i wspierają para-faszystowskie bojówki tak zwanych kiboli, choć oni sami nie uważają się za katolików, lecz za "katoli".

Przed obejrzeniem i wysłu-chaniem rozmowy zachęcamy do uważnego przeczytania artykułu prof. Stanisława Obirka pt. "Postsekularyzm jako alternatywa dla seku-laryzmu". Tekst ten był inspiracją i i punktem wyjścia do poniższej rozmowy.

[ Przeczytaj artykuł ]


Joanna Hańderek

WIELKIE SAMOSPALENIE

Według profesora Chrisa Dickmana z Uniwersytetu w Sydney w pożarach australijskiego buszu zginęło blisko pół miliarda zwierząt, w tym 8 tysięcy zagrożonych wyginięciem koali. Wody oceanów wokół Australii ogrzały się o 2 stopnie Celsjusza, powodując śmierć roślin wodnych i masowe migracje ryb. Jest bardzo źle, a będzie jeszcze gorzej. Przed Australią styczeń, gdy temperatury rosną. Przed nami, przed całym światem zagrożenie katastrofą klimatyczną, a my, ludzie, ciągle niewiele robimy, żeby zapobiec tragedii.

[ Cały artykuł ]


PO NAMYŚLE

Miesięcznik w kwartalniku


Joanna Hańderek

PIS NA WOJNIE: Z SĄDAMI, Z EUROPĄ, Z NAMI... I Z WAMI

13 grudnia 1981 roku został wprowadzony stan wojenny. Niby wszyscy wiemy dlaczego i co oznaczało to dla obywateli i obywatelek; niby wszyscy pamiętamy lub uczyliśmy się o tym wydarzeniu w szkole. Jak jednak pokazały ostatnie lata, nie odrobiliśmy lekcji historii jak należy, nie szanujemy naszej obywatelskiej wolności, nie szanujemy państwa i prawa, jakie udało nam się wypracować po przewrocie w 1989 roku. Wybór do sejmu partii, która regularnie łamie konstytucję, a teraz będzie łamać sędziowskie kręgosłupy, pokazuje, jak mało cenimy sobie to, co udało nam się osiągnąć w demokratycznym kraju.

[ Cały artykuł ]


ŚWIATOPOGLĄD CZY WŁADZA?
O CO TOCZY SIĘ WOJNA?

Andrzej Dominiczak w rozmowie z profesorami Stanisławem Obirkiem i Andrzejem Kobylińskim

Ksiądz Andrzej Kobyliński powiedział niedawno publicznie, że „w Polsce toczy się wojna światopoglądowa i że jedyne, co możemy zrobić, to spróbować ją ucywilizować”. Czy rzeczywiście? Czy biskup Jędraszewski nazywa osoby LGBT “tęczową zarazą” lub porównuje je do nazistów w obronie jakiegoś światopoglądu, czy raczej w walce o zachowanie słabnącej władzy Kościoła. Dlaczego spór jest tak żarliwy, a biskup tak nieprzejednany?! Czy konflikt można ucywilizować, gdy tak naprawdę - jak sugeruje Andrzej Dominiczak - jednym chodzi o władzę, a drugim o pełne wyzwolenie spod tej władzy?!



DLACZEGO POLACY NIE WIDZĄ ZAGROŻENIA DLA DEMOKRACJI?

Andrzej Dominiczak w rozmowie z Jackiem Żakowskim

W swoim artykule dla Gazety Wyborczej pt. "Zagrożona demokracja? Ależ skąd, Polak jest pogodny i spokojny" Jacek Żakowski omawia obojętność części Polaków na zagrożenie dla demokracji w kraju. Artykuł ten stał się źródłem inspiracji do rozmowy na temat przyczyn tego stanu świadomości, czy też braku świadomości społeczno-politycznej połowy Polaków.


CO ZAMIAST RELIGII?

Joanna Hańderek, Tomasz Stawiszyński i Andrzej Dominiczak zastanawiają się, czym zastąpić religię lub też, jakie zmiany w ludzkiej psychice i kulturze spowoduje jej upadek. Czy przyjaciele Boga staną się przyjaciółmi człowieka, a wyznawcy staną się myślicielami, czy może miejsce wiary zajmie intelektualna ciekawość? A może całkowicie oddamy się płochym rozrywkom lub wprost przeciwnie - nauce? Zapraszamy do obejrzenia i wysłuchania naszej rozmowy!


PRZYSZŁOŚĆ RELIGII

Andrzej Dominiczak w rozmowie z filozofami: prof. Bohdanem Chwedeńczukiem i red. Tomaszem Stawiszyńskim

Czy poważni filozofowie i zdeklarowani racjonaliści powinni rozmawiać o przyszłości? Czy wdając się w rozważania na temat tego, co będzie lub nie będzie, nie wchodzą w rolę wróżbitów lub proroków i nie naruszają zasad krytycznego i rzetelnego myślenia, które skądinąd wyznają i głoszą? Przekonacie się sami!



MIGIEM

Tygodnik
w kwartalniku


Lewica wrząca czy myśląca?

O potzrebie kompromisu

Kilka dni temu ktoś odkrył, że posłanka Małgorzata Kidawa-Błońska poparła uchwałę potępiającą „akty nienawiści antykatolickiej”. Nie minęło pięć minut, gdy w sieci, po jej lewiej stronie, ruszyła lawina politycznego …. no właśnie, czego? Z przyzwyczajenia chciałem napisać „hejtu”, ale się zawahałem, a po namyśle uznałem, że to jednak nie jest „hejt” - to bełkot, a może nawet nienawistny bełkot! Tak więc ruszyła lawina bełkotu, tym bardziej nonsensownego, że – jak się okazało dzień później – pani poseł poparła uchwałę przez pomyłkę, na dowód czego poprosiła o zmianę w protokole z obrad.

[ Cały komentarz ]


Broniąca się demokracja

Andrzej Dominiczak w rozmowie z Waldemarem Sadowskim

Koncepcja "broniącej się" lub "walczącej" demokracji powstała w Niemczech jeszcze przed drugą woją śwatową w reakcji na upadek demokratycznej i liberalnej Republiki Weimarskiej. W dzisiejszej Polsce mamy do czynienia z podobnym procsem kulturowo-politycznym. Wyniki wyborów pokazały, że utrzymuje się wysokie poparcie dla formacji naocjonaistycznej i autorytarnej, która umacnia poparcie dla sibie, kreując wroga i - jakby inaczej - wzywając do nienawiśći wobec wszystkich spoza własnego plemienia politycznego. Nasi rozmówcy omawiają model nimiecki i zastnawiają się, na ile jego elemnty możn zastosować w dziesiejszej Polsce. To tylko piewrsza z serii rozmów i artykułów na temat liberalnej demokracji, jakie zamierzmy publikować w Racjach.



Po co Polakom wybory?

Wyobraźmy sobie, że PiS ogłasza referendum w sprawie wyborów: czy mają być, czy nie być, a jeśli nawet być, to czy tak często i czy koniecznie regularnie? A może tylko wtedy, gdy naród ich zażąda w specjalnym trybie? Na przykład w trybie referendum, w którym za wyborami będzie większość kwalifikowana 3/4 uczestników przy frekwencji nie mniejszej niż 85 proc. uprawnionych!

[ Cały felieton ]


Spróchniay krzyż. Czy runie?

Andrzej Dominiczak w rozmowie z Joanną Podgórską

Andrzej Dominiczak rozmawia z dziennikarką Polityki, Joanną Podgórską, o jej najnowszej książce pt. "Spróchniały krzyż" z mottem "Państwem rządzi Kościół. Kościół toczy gangrena".



Jak nie zwiększać poparcia dla Kościoła i PiS?

W maju 2019 r., gdy na YouTubie wystartował film Sekielskich o pedofilii w Kościele, napisałem na facebooku, że pedofilski skandal nie tylko nie osłabi poparcia dla Kościoła, ale prawdopodobnie je umocni. I spełniło się! Dowiedziałem się właśnie, że według CBOS procent pozytywnych opinii o Kościele wzrósł w ciągu następnych dwóch miesięcy z 48 do 53. Dlaczego?

[ Cały felieton ]


Platforma i PiS wibec świeckości

Andrzej Dominiczak w rozmowie z Joanną Muchą

Czy PO różni się wyraźnie od PiS pod względem stosunku do idei śweickośi i konkretnych jej przejawów, takich przede wszytskim jak zwalczane przez kościół prawa i wolności. Pytanie wydaje się nonsensowne przez swoją oczywistość, jednak wciaż pojawiają się opnie, że rożnicy nie ma lub jst tylko kosmetyczna. O tym rozmawiamy z poseł Muchą z umairkowanie dobrym skutkiem, o czym wiemy, dzięki piewrszym komentarzom na YT. Po raz kolejny potwierdza się stra prawda, e ci, którzy nie chcą widzieć ani rozumieć, nie obaczą i nie zrozumieją. Rozum jest tu całkowicie bezrradny.



Dlaczego państwo prawa?

Andrzej Dominiczak w rozmowie z prof. Anną Rakowską-Trelą

Prawo i Sprawiedliwość nie respektuje fundamentalnych zasad rządów prawa, co podoba się większości zwolenników tej formacji, ale również - o dziwo! - wielu ateistom i rzecznikom świeckości, którzy mylą rządy prawa z rządami prawników. Dlatego rozmawiamy. Bez zrozumienia bowiem, czym jest państwo prawa i dlaczego jest równie ważne jak państwo świeckie, nie obronimy naszych praw i wolności przed autorytarnymi rządami tronu i ołtarza.


Nie mówcie im o wolności!

Sławomir Neumann, jeden z liderów Platformy Obywatelskiej zapowiada, że demokratyczna opozycja będzie walczyć o głosy zwolenników PiS: "będziemy ich przekonywać, że nie zabierzemy im żadnej socjalnej pomocy, ale damy więcej wolności. Czyli w sumie zyskają".

To gruby błąd! Oni nienawidzą wolności i pogardzają ludźmi, którzy wolność cenią i głoszą.

Wyniki badania CBOS z 2013 roku wykazały między innymi, że tylko 3 proc. Polaków ceni sobie wolność głoszenia własnych poglądów a 0.2 proc. (słownie: dwie dziesiąte procenta) możliwość udziału w demokratycznym życiu społeczno-politycznym.

[ cały komentarz ]





Satyra polityczna!

Czy ma w Polsce prawo do istnienia?

Według encyklopedii PWN satyra to "kategoria ideowo-artystyczna określająca krytyczny, ośmieszający sposób przedstawienia rzeczywistości w utworze, polegający na celowej deformacji jej obrazu (karykatura, groteska); przejawia się w utworach o różnej przynależności gatunkowej". Oczywista jednak nie jest, o czym świadczy skandal czy może skandalik, jaki wybuchł po umieszczeniu przez Krystynę Jandę widocznego wyżej rysunku satyrycznego. Jego autor szydzi z tych wyborców PiS, którzy głosowali na tę partię tylko lub głownie dla pieniędzy. Nie napisał na ten temat moralitetu - stworzył rysunek satyryczny: karykaturalny, deformujący, ośmieszający, przyjęty z oburzeniem właśnie dlatego, ze jest taki, jak wymaga definicja satyry. Czy to znaczy, że Polacy, również z obozu liberalnego, w ogóle nie życzą sobie satyry?

Zapraszamy do obejrzenia i wysłuchanie rozmowy na temat satyry politycznej, jej granic i prawa istnienia z udziałem Joanny Hańderek, Bohdana Misiuny i Andrzeja Dominiczaka.


NASZE BLOGI



OKRUCHY


Blog Joanny Hańderek



LISTY HUMANISTY

(ateisty, feministy, umiarkowanego scjentysty, ironisty, wolnościowego socjalisty ... :)


Blog Andrzeja Dominiczaka



KAIROS. DORADZTWO FILOZOFICZNE


Blog Justyny Smoleń-Starowieyskiej

LUNAMIGOTLIWA


Blog Bohdana Misiuny




NUMER

- 4 -

(Tylko dla dorosłych!)

PAŹDZIERNIK 2020

MASKA NA TRWOGĘ!

O FANATYCZNEJ NIEWIERZE W ISTNIENIE

Joanna Hańderek rozmawia z Andrzejem Dominiczakiem

Niewiara w to, co bezsprzecznie istnieje i zagraża życiu milionów, wymaga większej mobilizacji ""nierozumu"" i większej żarliwości niż zwykła wiara w boga; jeśli ktoś jeszcze w niego wierzy, to raczej z przyzwyczajenia niż dlatego, że bez tej wiary nie może żyć. Bóg nam zobojętniał, inaczej niż wirus. Ten nikogo nie pozostawia obojętnym - jest zbyt realny, a lęk przed nim jest zbyt paniczny. Trwoga rodzi gorączkę, a gorączka urojenia i złość na każdego, kto nie pozwala im zapomnieć o śmierci.



KULTURA POLITYCZNA



Andrzej Dominiczak - Demokracja "polo"

Polak jest olbrzym, karłem jest człowiek w Polaku

(...) Polak jako obywatel, jako podmiot demokratycznego państwa prawa po prostu jeszcze nie powstał - ani obiektywnie, ani subiektywnie; dlatego popiera władzę taką jak on sam: autorytarną i dowartościowującą jego rachityczną, katolicko-narodową tożsamość; taką także, która najlepiej wyraża jego uczucia: wrogość do innych i obcych, ale też podziw dla silnych i władczych; dla tych, którzy lepiej niż inni krzywdzą, poniżają i kradną.(...))

[ Przeczytaj cały artykuł ]


Joanna Hańderek - Wojna kultur

Biało-czarni mężczyźni i kultura tęczy

Definicję wojny kulturowej najcelniej sformułował Terry Eagleton. Jego zdaniem jest to wojna, jaką biali mężczyźni toczą z wszystkimi tymi grupami społecznymi, które najchętniej widzieliby na marginesach i obrzeżach kulturowego świata.

[ Przeczytaj cały artykuł ]


Pochwała dorosłości - Andrzej Lipiński w rozmowei z Susan Neiman

    Andrzej Lipiński: Pani profesor, tytuł Pani książki brzmi:, „Dlaczego warto stawać się dorosłym?”. Czy dorastanie to rzeczywiście kwestia decyzji?

Susan Neiman:Tak właśnie uważam. Wszystkim nam naturalnie z czasem przybywa lat, czy tego chcemy czy nie. Ja jednak starałam się podkreślić w książce różnicę między starzeniem się, a stawaniem się dorosłym. Wielu moich przyjaciół było oburzonych, gdy zobaczyli tytuł książki. Niektórzy stwierdzali wręcz, że nie mają zamiaru dorastać, ich bohaterem był i zawsze pozostanie Piotruś Pan. Paradoksalnie wielu z nich to w moich oczach prawdziwe wzory do naśladowania, osoby silnie osadzone w rzeczywistości, zaangażowane w sprawy społeczne i polityczne, czyli w myśl mojej definicji jednostki jak najbardziej dorosłe. Jednak bycie dorosłym nie cieszy się w naszym społeczeństwie zbyt dobrą reputacją, stąd nawet wśród osób naprawdę dojrzałych tak silna awersja wobec tego stanu.

[ Przeczytaj całą rozmowę ]


Denis Mack Smith - Mussolini i Kościół

Względy polityczne nakazywały Mussoliniemu podawać się za chrześcijanina, mimo że od dzieciństwa nie chodził do kościoła i nigdy nie wyparł się do końca młodzieńczego antyklerykalizmu. Niektórzy jego zwolennicy określali się mianem ateistów lub pogan, a on sam prywatnie z pogardą odnosił się do obrzędów i dogmatów Kościoła. Dobrze jednak zdawał sobie sprawę, że choć system faszystowski, wraz z hasłem „wszystko w obrębie państwa, nic poza państwem”, był dla chrześcijaństwa jawnym wyzwaniem, Włochy pozostawały krajem katolickim, a historia pouczała go, że z otwartego konfliktu z papiestwem nie wyjdzie bez uszczerbku.

[ Przeczytaj cały artykuł ]


Joanna Hańderek - Faszyzm i kobiety

W Trzeciej Rzeszy i IV RP

W ideologii faszystowskiej, a tym bardziej w jej nazistowskiej odmianie, kobiety miały być przede wszystkim żonami i matkami. Oczywiście tylko te, które spełniały wszelkie normy aryjskości. Nie-kobiety, a więc Żydówki, Romki, lesbijki i niepełnosprawne intelektualnie można było zabić, wysterylizować lub odesłać do obozu koncentracyjnego. Pozostałe, jasnowłose i zdrowe, miały służyć jednemu: prokreacji; stały się przedmiotem społecznego użytku. Z tą samą myślą poszukiwano matek dla przyszłych panów świata również w innych narodach, jak choćby w Norwegii.

[ Przeczytaj cały artykuł ]



ATEIZM ETYCZNY



Dacher Keltner - Instynkt współczucia

Jeśli wydaje się wam, że ludzie rodzą się samolubni, przeczytajcie ten artykuł, a przekonacie się, że to wcale nie jest oczywiste. Wprost przeciwnie. Dacher Keltner wykazuje, że współczucie jest głęboko zakorzenione w ludzkiej naturze. (...) Najnowsze badania nad współczuciem przemawiają jednak za innym podejściem do natury ludzkiej, odrzucającym prymat własnej korzyści (...)

[ Przeczytaj cały artykuł ]


Stephen Maitzen - Czy wiara zwalnia nas z obowiązku współczucia

Zdecydowana większość ludzi wierzących odpowiedziałaby na tytułowe pytanie głośnym: "Ależ skąd! Wprost przeciwnie! Wiara nie tylko nie zwalania nas z obowiązku współczucia, ale go na nas nakłada"". Niektórzy posunęliby się do stwierdzenia, że obowiązek współczucia wręcz wymaga istnienia Boga. Zdaniem większości wierzących obowiązek ten mamy tylko wtedy, gdy Bóg istnieje i tylko pod warunkiem, że ateistyczny pogląd o nieczułym, pozbawionym miłosiernego przewodnika wszechświecie jest fałszywy. Ja jednak twierdzę, że obowiązek współczucia mamy tylko wtedy, gdy nie wierzymy w Boga takiego, o jakim mówią Kościoły i religie...

[ Przeczytaj cały artykuł ]


Andrzej Lipiński - Nasze wykorzenienie

Wyznania zawiedzionego Europejczyka

Urodziłem się w Europie, w województwie polskim, w powiecie śląskim, gdzie kwestia przynależności narodowej wciąż nie jest rozwiązana, zwłaszcza dla wielu byłych jego mieszkańców, którzy na fali zaślepienia wizją lepszego życia w raju zachodnich województw odpłynęli stąd przed laty, albo tych, którym tęsknota za starym podziałem kontynentu nie pozwala pogodzić się z obecnym kształtem europejskich prowincji. Śląsk nie jest bynajmniej wyjątkiem, inne regiony też mają swoje otwarte kwestie granic i przynależności narodowych.

[ Przeczytaj cały artykuł ]


Michael Schmidt-salomon - Etyka zrozumienia i korzyści

Dlaczego powinniśmy się nauczyć wzajemnego wybaczania

Dnia 1 stycznia 1996 roku o poranku spokój Everetta Worthingtona zakłócił telefon, który otrzymał od swego brata Mike’a. W sylwestrową noc zdarzyła się tragedia – zamordowano ich matkę. Zmasakrowane ciało kobiety odnaleziono w Nowy Rok nad ranem. Ściany mieszkania były wysmarowane krwią, a zwłoki leżały w ogromnej kałuży krwi. Najprawdopodobniej młodociani sprawcy zabili starszą kobietę łomem i kijem baseballowym, zgwałcili ją butelką od wina, po czym zdemolowali jej dom. Można sobie jedynie wyobrazić, co przeżywał Everett Worthington w pierwszych dniach i tygodniach 1996 roku.

[ Przeczytaj cały artykuł ]


Adam Cioch - Ateizm humanistyczny

Ateizm, czyli odrzucenie (jako nieuzasadnionych) twierdzeń religijnych lub filozoficznych akceptujących istnienie bogów, jest niewątpliwie postawą racjonalną i godną pochwały. Polega ona wszak na odrzuceniu irracjonalnych przekonań, mających często niebagatelny i szkodliwy wpływ na myślenie i działanie.

[ Cały artykuł ]



Emma Seppälä - Czy kobiety są bardziej współczujące niż mężczyźni

(...) )Badania obrazowe mózgu wykazały, że w mózgu kobiety i mężczyzny współczucie aktywuje się w nieco inny sposób. Robert Mercadillo z National Autonomous University w Meksyku porównywał czynność mózgów kobiet i mężczyzn, gdy doznawali współczucia. Osoby badane poproszono o oglądanie obrazków wywołujących różnego rodzaju emocje. Jednocześnie ich mózgi badane były rezonansem magnetycznym. Zarówno kobiety, jak mężczyźni zgodnie przyznali, że prezentowane im fotografie wywołują u nich emocje. Różnica pojawiła się w aktywacji różnych ośrodków w ich mózgach.(...)

[ Cały artykuł ]



RELIGIA: JAK POWSTAŁA, JAK ZANIKA


Morton Hunt - Biologiczne korzenie religii

Definicję wojny kulturowej najcelniej sformułował Terry Eagleton. Jego zdaniem jest to wojna, jaką biali mężczyźni toczą z wszystkimi tymi grupami społecznymi, które najchętniej widzieliby na marginesach i obrzeżach kulturowego świata.

[ Przeczytaj cały artykuł ]


Mark Rubinstein - Wiara jak uśmiech kota z Cheshire

...gdy kot już całkiem znika



W tytule i w artykule chodzi czywiście o słynnego kota z Cheshire z Alicji w Krainie Czarów Lewisa Carrolla. Tego magicznego kota dobrze charakteryzuje następujący fragment z książki Carolla: "Dobrze - powiedział Kot i tym razem zniknął dość powoli, zaczynając od końca ogona, a kończąc na uśmiechu, który pozostał przez pewien czas po tym, jak reszta znikła. - Często widywałam kota bez uśmiechu - pomyślała Alicja - ale uśmiech bez kota! To najbardziej zdumiewająca rzecz, jaką kiedykolwiek widziałem w moim życiu!

[ Przeczytaj całY artykuł ]


WOKÓŁ PANDEMII



Daniela Schmidt i Thomas Jähn - Pandemia i samotność

Izolacja społeczna, praca zdalna czy kwarantanna - koronawirus sprawił, że o wiele częściej przebywamy dziś sami. U niektórych z nas rodzi to poczucie osamotnienia. Ale od jakiego momentu to uczucie staje się niebezpieczne i jak możemy wyrwać się z błędnego koła samotności?

[ Przeczytaj cały artykuł ]


Theodore Schick - Czy koniec nauki?

Zaprzeczanie pandemii, protesty przeciwko restrykcjom i ostentacyjne podważanie lub wręcz wyśmiewanie autorytetów naukowych potwierdza postępującą od kilku dekad utratę zaufania do nauki? Dlaczego tak wiele osób uważa naukę raczej za spisek lub upadłą ideologię niż epistemologiczny ideał? Czy nauka zasługuje na taką opinię?

[ Cały artykuł ]



NUMER 3

Lipiec 2020


PANDEMIA - INSPIRACJE


Markus Gabriel - Nowe oświecenie. Potrzeba etycznej pandemii

Porządek naszego świata chwieje się. Na niewidocznej gołym okiem kosmicznej płaszczyźnie rozprzestrzenia się zaraza, której skali wciąż nie znamy. Nie wiadomo, ilu ludzi rzeczywiście zaraziło się dotąd wirusem SARS CoV-2, ile jeszcze będzie ofiar śmiertelnych i kiedy pojawi się szczepionka. Nikt nie wie, jakie będą skutki radykalnych ograniczeń i obostrzeń w ramach paneuropejskiego stanu wyjątkowego dla gospodarki i demokracji.

[ Przeczytaj cały esej ]


Rutger Bregman - Obserwatorzy trendów

Ideały czy wiedza praktyczna - czego uczyć dzieci?

Jeśli istnieje jakieś miejsce, gdzie powinno się zacząć poszukiwanie lepszego świata, to są nim sale lekcyjne. Chociaż szkolnictwo przyczyniło się do rozwoju fenomenu bezsensownych zawodów (bullshit jobs), było również źródłem nowego, prawdziwego dobrobytu. Gdybyśmy mieli sporządzić listę najbardziej wpływowych profesji, nauczyciel znalazłby się na niej bardzo wysoko; nie dlatego, że zawód ten daje korzyści takie jak pieniądze, władzę lub wysoki status społeczny, ale dlatego, że nauczanie kształtuje coś znacznie istotniejszego – bieg historii ludzkości.

[ Cały artykuł ]


Matthias Horx - Świat po pandemii

Prognoza wsteczna: czemu będziemy się dziwić, gdy kryzys minie

Ludzie często zadają mi pytanie, kiedy wreszcie minie kryzys wywołany przez koronawirusa i kiedy świat powróci na zwykłe tory? Odpowiadam: nigdy! Historia czasem gwałtownie zmienia bieg i zmierza w zupełnie nowym kierunku. Są to momenty tzw. bifurkacji (skokowej zmiany własności systemów nielinearnych wywołanej drobną zmianą parametrów wyjściowych) albo głębokiego kryzysu. Z takim właśnie przełomem mamy obecnie do czynienia.

[ Cały artykuł ]


Peter Singer - Ukryty koszt pieniędzy

Gdy ludzie mówią, że „pieniądze są źródłem wszelkiego zła”, zwykle nie mają na myśli, że pieniądze same w sobie są czymś złym. Podobnie jak u św. Pawła, od którego pochodzi ten cytat, chodzi im raczej o miłość do pieniędzy niż o pieniądze jako takie. Czy jednak same pieniądze, bez względu na to, czy je kochamy i ich pożądamy, mogą stanowić problem?

[ Cały artykuł ]


Valerie Tarico - Dlaczego jestem za aborcją, nie tylko za wolnym wyborem

Przeczytałam niedawno w "Daily Kos" artykuł pt. "Jestem zwolennikiem wolnego wyboru, ale nie zwolennikiem aborcji". Jeden z komentarzy pod artykułem brzmiał: "czy ktoś naprawdę popiera aborcję?!" Oto moja odpowiedź: tak, ja popieram. Uważam ją za wielką wartość i warunek społecznego dobrostanu. Uważam też, że wiele osób skrycie podziela mój pogląd, w związku z czym najwyższy już czas, aby powiedzieć to głośno.

[ Cały artykuł ]


KONSTRUUJEMY IDEE I POJĘCIA - O BOGU, GODNOŚCI I WSPÓŁCIERPIENIU (?)


Bohdan Chwedeńczuk - O pojęciu BOga ... po lekturze Feuerbacha

Anachronizm i przełom. Znamy ten spór: teiści tworzą argumenty na rzecz istnienia Boga, ateiści znajdują ułomności tych argumentów, teiści korygują argumenty pierwszej generacji, ateiści znajdują ułomności skorygowanych, teiści je naprawiają, ateiści znajdują usterki naprawianych - tak toczy się ten anachroniczny spór. Anachroniczny,antagoniści żyją bowiem w epoce sprzed przełomu, którego dokonał w myśli o religii Ludwik Feuerbach (1804 – 1872).

[ Cały artykuł ]


Nie ma nic innego w moralności poza poczuciem godności. Kraść, gwałcić, zabijać? To nie byłoby mnie godne - niegodne tego, czym stała asię ludzkość, niegodne edukacji, którą otrzymałemm, niegodne tego, kim jestem i kim chcę być.
Andre Comte-Sponville


Idea godności - Andrzej Lipiński w rozmowie z Peterem Bieri

Andrzej Lipiński: Godność nie jest w Pana przekonaniu immanentną cechą człowieka, lecz czymś, co każdego dnia zdobywamy na nowo, czego musimy nieustannie bronić. Przed kim lub przed czym?

Peter Bieri: Przed mnóstwem niebezpieczeństw zewnętrznych grążących nam ze strony innych ...
[ Cała rozmowa ]


Remy Debes - Historia ludzkiej godności

W społeczeństwie zachodnim koncepcja ludzkiej godności zajmuje szczególną pozycję. Godność rozumiana jest jako coś w rodzaju przyrodzonej i niezbywalnej wartości, którą wszyscy ludzie posiadają w jednakowy sposób, co czyni ją moralną podstawą praw człowieka. Z tego samego powodu zwykle stanowi granicę dopuszczalnego sporu o dobro, prawo lub sprawiedliwość. Odrzucenie idei ludzkiej godności jest nieakceptowalnym przekroczeniem granic, a obrona godności jest celem wielu naszych działań. Gwałtownie protestujemy, gdy uważamy, że godność jest fundamentalnie zagrożona. Oburzamy się, gdy usłyszymy, że została zdeptana, wyśmiana lub naruszona, i wstydzimy się, gdy....

[ Cały artykuł ]


Magdalena Środa - Idea i pojęcie godności

Pojęcie godności jest jednym z najbardziej pompatycznych i oczywistych pojęć słownika publicznego, zwłaszcza gdy korzystamy z niego w celu uzasadnienia roszczeń lub wzbogacenia retoryki ogólnie Ważnych Przemówień. Tkwiąc u podstaw Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, "godność" stanowi niemal zawsze rację i podstawę rewindykacji społecznych; argument tych, których czegoś pozbawiono albo tych, którzy czegoś się słusznie i stanowczo domagają.

[ Cały artykuł ]


Angielskie słowo "compassion" słowniki tłumaczą na język polski jako Litość, współczucie, współodczucie lub współcierpienie. Tymczasem sposób, w jaki to słowo jest używane przez autorów z kręgu ""Free Inquiry"" zdaje się wskazywać,że w ostatnich latach "compassion"" zyskuje nowy, ogólneijszy sens, który sprawia, że wraz godnośią staje się fundamentem ateistycznej i humanistycznej moralności. Zanim w koljenym numerze "Racji" zamieścimy kilka artykułów na ten temat, w tym numerze przyglądamy się samemu pojęciu, by wydobyć ten nowy, hipotetyczny sens. O tym, co znaczy "ompassion" w języku poalskim piszą:

Jonna Hańderek [ Cały artykuł ]

Bohdań Misiona" [ Cały artykuł ]

Andrzej Dominiczak [ Jeszcze kilka słów - w przygotowaniu ]


FASZYZM - Z BOGIEM I BEZ BOGA


Roberto Saviano - Czym jest odwieczny faszyzm?

Słowo faszyzm, wypowiadane odruchowo za każdym razem, gdy mamy do czynienia z autorytarnym aktem politycznym lub gdy jesteśmy świadkami rasistowskich lub seksistowskich zachowań, zawsze kwitowane jest w ten sam sposób: Nie przesadzajmy! A gdzie tu bandy zabijaków w czarnych koszulach, gdzie sądy specjalne (Sondergerichte)? Gdzie aresztowania, egzekucje i obozy koncentracyjne? Można by się zgodzić, że są to argumenty zasadne, gdyby ich punktem odniesienia nie był faszyzm historyczny, rozumiany jako okres rządów Mussoliniego.

[ Cały artykuł ]


Hugo Estrella - Mistycyzm nazistowsko-faszystowski- część 2

Chrześcijaństwo stanowi podstawę całej naszej moralności - będzie bronione i wspierane przez państwo - pierwsze publiczne przemówienie Adolfa Hitlera jako Kanclerza Rzeszy (10 lutego 1933 r. – Berlin Sportpalast).

Wydarzenia drugiej wojny światowej bada się zazwyczaj w izolacji, bez odniesienia do okresu poprzedzającego dojście nazistów do władzy ani do okresów późniejszych, gdy zawierali oni sojusze z innymi dyktatorami.

[ Cały artykuł ]


NA ŚWIECIE


Phil Zuckerman - Miliony odchodzą od religii. Sekularyzacja w świecie arabskim

W większości krajów świata religia słabnie lub wręcz zamiera. W Ameryce Północnej miliony ludzi odchodzą od Kościołów chrześcijańskich, a dalsze miliony unikają identyfikacji religijnej. Kolejne badania wykazują bezprecedensowo wysoki poziom świeckości. W ostatnich latach w Ameryce Łacińskiej całkowity odsetek osób niereligijnych zwiększył się ponad dwukrotnie, z 8% w 2014 roku do prawie 20% w 2019 roku. W Europie religia już naprawdę „ledwo zipie”; większość populacji brytyjskiej i skandynawskiej nie jest już religijna, a stopień ateizacji wciąż rośnie w Holandii, Francji, Niemczech, Czechach i Estonii, a nawet w Polsce.

[ Cały artykuł ]


NUMER 2 - LUTY 2020


[ NUMER 3 ]

Czerwiec 2020


NUMER 1

Listopad 2019

[ NUMER 0 ]

[ Lipiec 2019 ]


NIEBO NA ZIEMI - POPRAWIANIE ŚWIATA


Harald Welzer - Utopie i antyutopie

Utopie mogą być groźne, kiedy znajdą się w rękach ludzi, którzy za wszelką cenę będą usiłowali je urzeczywistnić. Z drugiej strony utopie są jednak wspaniałym środkiem do ćwiczenia myślenia i snucia marzeń. Wyobrażenie sobie stanu godnego pożądania jako możliwej przyszłości czyni ze status quo tylko jeden z wariantów wielu możliwych rzeczywistości.

[ Cały artykuł ]


Jak chcemy żyć?

Andrzej Lipiński w rozmowie z Peterem Bieri

Andrzej Lipiński: Jedna z myśli przewodnich w Pana książce "Jak chcemy żyć?" brzmi "Przecież moglibyśmy zupełnie inaczej myśleć, odczuwać, pragnąć..." Większości ludzi zmiana życiowego planu wydaje się jednak niezwykle trudnym zadaniem. Czy jako filozof potrafi Pan im w tym pomóc? Czy raczej stawia Pan to tytułowe pytanie z perspektywy psychologicznej?

[ Cały artykuł ]


Protopia - w stronę marzeń, kroku po kroku

Andrzej Dominiczak rozmawia z Dariuszem Gzyrą, filozofem i obrońcą praw zwierząt i Maciejem Szlinderem, również filozofem i politykiem, o protopii - idei myślenia i działania społeczno-politycznego na rzecz świata lepszego, aie nie perfekcyjnego, w imię ideałów, ale krok po kroku, bez przemocy, ale z poszanowaniem dla ludzkich obaw i przyzwyczajeń, jeśli tylko nie są wrogami wszelkiego postępu. To zapewne pierwsza w Polsce rozmowa publiczna na ten temat. Zapraszamy do wysluchania i komentowania.



Joanna Hańderek - Zło konieczne czy obywatelskie spełnienie

Pochwała zaangażowania politycznego

Polityka to szansa na obywatelskie spełnienie, pojawiająca się wówczas, gdy znikają tyrania i przemoc polityczna. A jednak traktujemy ją jak przekleństwo. Nie dostrzegamy i nie doceniamy możliwości, jakie nam daje. Narzekanie na politykę, podkreślanie własnej bierności lub niemożliwości dokonania czegokolwiek oznacza, że tak naprawdę nie rozumiemy, czym polityka jest lub czym być może i powinna.

[ Cały artykuł ]


Andrzej Dominiczak - Humanizm i polityka

Sześć pomysłów na poprawę świata... i jedno marzenie

Autorem pierwszej jest Bertrand Russell - filozof przez wielu uznawany za jednego z ojców współczesnego, laickiego humanizmu. W głośnym przed laty eseju pt. "Pochwała lenistwa" zawarł on taki oto projekt rozwiązania kwestii bezrobocia:

[ Cały artykuł ]


ETYKA, RELIGIA, POLITYKA


Massimo Pigliucci - Czy ludzie czynią zło z głupoty?

Inteligentna głupota jako "choroba duszy"

Inteligentna głupota nie jest chorobą psychiczną, ale jest jak najbardziej chorobą śmiertelną; niebezpieczną chorobą umysłu, która zagraża życiu. Niebezpieczeństwo to leży nie w niemożności zrozumienia, ale w odmowie zrozumienia i żadne uzdrowienie lub zmiana nie są możliwe ani dzięki racjonalnej argumentacji, ani dzięki pozyskaniu nowych danych i wiedzy, ani dzięki nowym doświadczeniom.

[ Cały artykuł ]

Bohdan Chwedeńczuk - Nadnaturalizm etyczny

Teistyczny absolutyzm moralny (1). Będę badał odmianę nadnaturalizmu etycznego, teistyczny absolutyzm moralny: dobre jest wszystko to i tylko to, czego chce Bóg (2). Wielu korzysta z tej myśli w następującym rozumowaniu:

(1) Nie można żyć bez moralnych zasad postępowania. (2) Moralne zasady postępowania tkwią w próżni bez moralnej zasady wszystkich zasad. (3) Istnieje zasada wszystkich zasad moralnych: dobre jest wszystko to i tylko to, czego chce Bóg.

[ Cały artykuł ]


NAUKA ZAANGAŻOWANA



Mario Bunge - Nauka i polityka

Oświeceniowe rozwiązania problemów globalnych

Świat współczesny stoi w obliczu globalnych zagrożeń: zmian klimatycznych, wyczerpywania się zasobów naturalnych, rosnących nierówności majątkowych, odradzającego się autorytaryzmu, prymitywnego konsumpcjonizmu, kryzysu państwa opiekuńczego, umacniania się fanatyzmu religijnego, komercjalizacji polityki, spadku popularności socjalizmu i jednoczesnego wzrostu popularności postmodernizmu, dominacji kultury popularnej, tabloidyzacji mediów i wielu innych.

[ Cały artykuł ]


Nauka i polityka - dylematy

Andrzej Dominiczak rozmawia z prof. Krzysztofem Dołowym, biofizykiem, humanistą i byłym posłem Unii Wolności. Rozmówcy zastanawiają się, jaka może i powinna być rola nauki w polityce. Czy politycy powinni postępować zgodnie z wytycznymi naukowców? Jak wiele problemów może rozstrzygnąć nauka w sposób jednoznaczny? Czy wreszcie naukowcy zaangażowani w politykę nie upodabniają się do pozostałych polityków i nie używają swojej wiedzy i autorytetu raczej dla władzy niż dla dobra wspólnego.



Andrzej Lipiński - Pochwała nauki

Niewiele potrafimy powiedzieć o przyszłości człowieka. Wydawać by się mogło, że w naszym wysoko rozwiniętym, oświeconym i wolnym świecie już rzadko kto wierzy samozwańczym prorokom, jasnowidzom, wróżbitom lub astrologom... Czy na pewno?

W ciągu ostatnich dwóch dekad obraz człowieka uległ poważnym zmianom. Postępująca cyfryzacja, zaskakujące wyniki badań z obszaru neuronauk i nieustanny wzrost tempa życia to tylko wybrane fenomeny zmieniającej się na naszych oczach rzeczywistości. Czy neurobiologia może pomóc nam w lepszym zrozumieniu problemu agresji? Czy pozwoli nam znaleźć receptę na szczęście? Czy jesteśmy o krok od rozwiązania dylematu "geny versus środowisko"? Ile jest prawdy w tradycyjnych przekonaniach i mądrościach ludowych? Skąd czerpać w życiu siłę i nadzieję, gdzie szukać odpowiedzi na "pytania ostateczne"? Jaki będzie "nowy obraz człowieka"?

[ Cały artykuł ]


Mario Bunge - Sceptycyzm uczonego?

(...) sceptycyzm uczonego jest metodologiczny i częściowy, nie zaś systematyczny i totalny. Poważni badacze nie są ani łatwowierni, ani nihilistyczni: nie przyjmują przekonań bezkrytycznie, ale akceptują - w każdym razie póki nic nie przemawia przeciwko temu - wiele danych i teorii. Ich sceptycyzm jest nie tylko krytyczny, lecz także konstruktywny.

[ Cały artykuł ]


PRZEPĘDZANIE DUCHA POWAGI

Motto: Cóż jest tak niepokojącego w śmiechu?! - Śmiech zabija strach, a bez strachu nie ma wiary, bez strachu przed diabłem nie ma potrzeby Boga! Umberto Eco - "Imię roży"



Maciej Jemioł - Treści niepoważne

Propozycja klasyfikacji

Za pośrednictwem Internetu, telewizji i prasy dociera do nas coraz więcej treści, które ­ z perspektywy nie tylko naukowca-eksperta - ale również każdego rozsądnego człowieka, można uznać za niepoważne. Tak na przykład należy zakwalifikować twierdzenie, że Ziemia jest płaska, głoszone przez członków - jakby inaczej - Towarzystwa Płaskiej Ziemi, doniesienia o bliskim końcu świata, np. z powodu zderzenia Ziemi z inną planetą czy rewelacje o urządzeniach generujących nieskończone zasoby prądu.

[ Cały artykuł ]


Matthew Sharp - Inteligencja i czarny humor

Czy bawią was żarty powszechnie uważane za niesmaczne, budzące grozę lub naruszające jakieś tabu? Czy lubicie czarny humor?

Okazuje się, że życzliwy stosunek do tego typu żartow może być wskaźnikiem wysokiej inteligencji. Dowodzą tego wyniki badań opublikowane przez czasopismo „Cognitive Processing”. Wykazano w nich, że czarny humor najbardziej śmieszy osoby bardziej inteligentne i mniej agresywne niż te, które ten gatunek humoru odrzucają.

[ Cały artykuł ]


RELIGIA I FASZYZM



Michael Baigent, Richard Leigh, Henry Lincoln - Adolf Hitler jako arcykapłan

W latach trzydziestych XX wieku jedną z podstawowych religii lub namiastek religii były totalitarne ruchy społeczne znane dziś pod wspólną nazwą faszyzmu. We Włoszech pierwotna forma faszyzmu, głoszona przez Mussoliniego, nigdy nie zdołała osiągnąć statusu religii i pozostała - jeszcze bardziej niż marksizm-leninizm - jedynie filozofią polityczną i ideologią. Tradycyjna rola religii pozostała w znacznej mierze w rękach Kościoła. Z tego też powodu włoski faszyzm, szczególnie w porównaniu z innymi krajami, osiągnął stosunkowo mierne wyniki w nadawaniu swemu ruchowi charakteru religijnego.

[ Cały artykuł ]


Hugo Estrella - Mistycyzm nazistowsko-faszystowski

Chrześcijaństwo stanowi podstawę całej naszej moralności - będzie bronione i wspierane przez państwo - pierwsze publiczne przemówienie Adolfa Hitlera jako Kanclerza Rzeszy (10 lutego 1933 r. – Berlin Sportpalast).

Wydarzenia drugiej wojny światowej bada się zazwyczaj w izolacji, bez odniesienia do okresu poprzedzającego dojście nazistów do władzy ani do okresów późniejszych, gdy zawierali oni sojusze z innymi dyktatorami.

[ Cały artykuł ]


ŚWIAT - IRAN


Mohammadkarim Tahmasbi - Ateizm we współczesnym Iranie

Rewolucja islamska w Iranie nie wybuchła w 1979 roku tylko dlatego, ze któregoś dnia ajatollah Chomeini wrócił z Paryża. Islamiści istnieli i działali w Iranie od wielu lat i mieli niemały wpływ na politykę kolejnych rządów. Jedną z ich ofiar był Ahmad Kasravi, były duchowny i reformator muzułmański, kory odrzucił religię i został popularnym krytykiem islamu.

[ Cały artykuł ]



NUMER 1

Listopad 2019

[ NUMER 0 ]

[ Lipiec 2019 ]


[ NUMER 2 ]

Luty 2020



O GNIEWIE, OBURZENIU I PRAWIE DO NIENAWIŚCI


Bohdan Misiuna - Oburzenie z powodu czynienia zła

W Namiętnościach duszy Kartezjusz określa oburzenie w sposób całkowicie odmienny od tego, w jaki czynił to Arystoteles. "Oburzenie jest rodzajem nienawiści lub wstrętu, który odczuwa się z natury do popełniających coś złego, jakiekolwiek jest to zło". Według Kartezjusza zatem przedmiot oburzenia jest inny niż przedmiot zawiści, z którą oburzenie często jest "mylone". Wprawdzie oburzamy się tylko na tych, "którzy dobrze lub źle czynią osobom na to niezasługującym", jednakże jest tylko "do pewnego stopnia popełnianiem zła, gdy posiada się dobro, na które się nie zasługuje".

[ Cały artykuł ]


Ryan Holiday - Stoicka odpowiedź na gniew

A w chwili gniewu pamiętaj, że niemęska to rzecz gniew; owszem, łagodność i uprzejmość jak są bardziej ludzkie, tak i bardziej męskie. I tylko tu okazuje się siłę i ścięgna, i męskość, a nie w chwili gniewu i oburzenia. O ile bowiem jest co bardziej objawem równowagi, o tyle i siły.” (Marek Aureliusz, „Rozmyślania”, 11.18; tłum. Kazimierz Leśniak.)

Może dziś zdarzyło się coś, co cię wyprowadziło z równowagi. Ktoś był nieuprzejmy, samochód się zepsuł, twój pracownik coś uszkodził pomimo bardzo dokładnych instrukcji. Twoją pierwszą reakcją może być krzyk i złość. To naturalne.

[ Cały artykuł ]



Seneka - O gniewie

(Ze wstępem Bohdana Misiuny)

Należy zauważyć, że ani dzikie zwierzęta, ani żadne inne żywe stworzenie, z wyjątkiem człowieka, nie doznają gniewu; bo chociaż gniew jest wrogiem rozumu, nie rodzi się nigdzie tam, gdzie nie ma rozumu. Dzikie zwierzęta mają popędy, zawziętość, dzikość, agresywność. Ale nie znają gniewu, jak i rozpusty, choć nawet w niektórych rozkoszach mniej się hamują od ludzi.

[ Cały artykuł ]



Prawo do nienawiści

Andrzej Dominiczak i dr Justyna Smoleń-Starowiejska zastanawiają się, czy mamy prawo do nienawiści, a jeśli tak, to czy i jak z tego prawa korzystać. Czy na przykład nienawiść może przyjmować cywilizowane formy? Na czym mogłyby one polegać?



CYWILIZACJA - UPADEK I REANIMACJA


Oliver Nachtwey - Upadek cywilizacji

Socjolog Norbert Elias dopatruje się przyczyn procesu cywilizacyjnej regresji w konfliktach na tle utrzymania władzy oraz w zmianach struktur społecznych, tzw. figuracji relacji między swoimi i obcymi (The Established and the Outsiders). Utrata władzy na rzecz awansujących w hierarchii społecznej grup "outsiderów" wywołuje silny opór i odrealnione pragnienie przywrócenia starego porządku, nie tylko z powodów ekonomicznych. Wielu przeciwników zachodzących zmian odczuwa wręcz „upokorzenie i załamanie poczucia własnej wartości.

[ Cały artykuł ]


Irena Pańków - Nowa teoria moralności

Traktat o naturze ludzkiej i naturze podziałów międzyludzkich

Prezentowane tu dzieło amerykańskiego badacza Jonathana Haidta, Prawy umysł. Dlaczego dobrych ludzi dzieli religia i polityka?" bez wątpienia zasługuje na specjalną uwagę "klasy myślącej" w Polsce. Polskie podziały społeczne i polityczne, "polskie strachy" i "polskie wojny kulturowe" są zaskakująco podobne do strachów i wojen kulturowych w USA. Ameryka, zdaniem Autora, jest tak skłócona, że to zaburza jej funkcjonowanie. Współczesna Polska, moim zdaniem, też. Klasa polityczna w USA staje się coraz bardziej manichejska, tendencja ta nie omija społeczeństwa. "Wszyscy jesteśmy wciągani do plemiennych wspólnot moralnych. Krążymy wokół świętych wartości i wypowiadamy sformułowane po fakcie argumenty mające wyjaśnić , dlaczego to my mamy rację, a oni tak bardzo się mylą. Uważamy, że druga strona jest ślepa na prawdę , rozum, naukę i zdrowy rozsądek, w rzeczywistości jednak wszyscy tracimy wzrok, gdy mowa o tym, co dla nas święte."

[ Cały artykuł ]


Samodzielne myślenie

Andrzej Lipiński w rozmowie z Haraldem Welzerem

Andrzej Lipiński : Czy tytuł Pana książki "Samodzielne myślenie" ma sugerować, że nie myślimy dziś samodzielnie?

Harald Welzer : Większość naszych działań ma charakter automatyczny – tak było zawsze. Jeśli chcemy dojechać pociągiem do konkretnego miejsca, nie roztrząsamy szczegółowo kwestii pokonania określonej odległości, tylko spoglądamy w rozkład jazdy i kupujemy bilet. To samo dotyczy większości codziennych czynności. Wykonujemy je bezwiednie, wzorując się na innych. Sądzę, że w przypadku 90% naszych zachowań w ogóle nie zastanawiamy się nad tym, co robimy.

[ Cały artykuł ]

ATEIZM I HUMANIZN


Bohdan Chwedeńczuk - Ateizm Tadeusza Kotarbińskiego

Moje zamiary. Opiszę tu oraz ocenię ateizm Tadeusza Kotarbińskiego. Opis będzie polegał na przedstawieniu treści tego ateizmu, wskazaniu motywów, które doprowadziły Kotarbińskiego do ateizmu1, oraz racji ateizmu, które da się odnaleźć w dziele myśliciela. Ocenę przyniosą odpowiedzi na pytania: czy racje Kotarbińskiego wystarczą, by odrzucić teizm, i czy są nieodzowne, by tego dokonać? Będę wystrzegał się przy tym „istnej fobii semantycznej, istnej barykady skrupułów w operowaniu słowami”2, ale też będę się wystrzegał mglistych i nieuprawnionych opinii.

[ Cały artykuł ]


Van A. Harvey: Przyjaciół Boga w przyjaciół człowieka, wyznawców w myślicieli

Ludwig Feuerbach ponownie odkryty

W dziewiętnastym stuleciu uchodził za najgłośniejszego i najwybitniejszego ateistę, za zwiastuna ery sprzeciwu wobec chrześcijaństwa i fideizmu. W dwudziestym wymieniano go wśród tych, którzy wpłynęli na młodego Karola Marksa, i jako prekursora poglądu Zygmunta Freuda, że bogowie to projekcje umysłu ludzkiego. Czcili go ongiś europejscy i amerykańscy humaniści, a wielbiciele amerykańscy przyszli mu z pomocą na wieść, że klepie biedę. Dziś jest prawie nieznany.

[ Cały artykuł ]


Waldemar Sadowski: Sens i znaczenie humanizmu - część 2

Odkrycie sensu i godności

Wbrew temu co twierdzi Harari humanizm nie czci homo sapiens; jest raczej ideą racjonalnego wyjaśniania świata, nadawania mu sensu i rozsądnego rozwiązywania problemów przez ludzi wraz z całym bagażem zwątpienia w nieomylność rozumu. Humanizm to dyskursywne przekonanie, które krytycznie, a nie z czcią, odnosi się do „natury człowieka”.

[ Cały artykuł ]

IRONIA I SATYRA - ROZMYŚLANIA I BADANIA


Joanna - Hańderek Przepędzanie ducha powagi

Krótki traktat o ironii

Granica pomiędzy dowcipem a ironią jest płynna. Dlatego nasze rozważania dobrze będzie zacząć od rozróżnienia między nimi. Przede wszystkim zatem ironia jest intelektualna, a przeciętny tak zwany kawał lub żarcik na ogół nie ma w sobie nic z intelektualnej finezji. Nierzadko sprośny lub rubaszny, nie wymaga kulturowego obycia i zdolności do odczytywania znaczeń na wielu poziomach.

[ Cały artykuł ]


Bernard Schweizer - Dylematy satyryka

Czy opowiadanie żydowskich żartów czyni kogoś antysemitą?

W sporach o dopuszczalność obraźliwej satyry politycznej i światopoglądowej sprawcy i ofiary są od siebie wyraźnie oddzieleni. Po jednej stronie znajdują się prześmiewcy i satyrycy, po drugiej zaś ofiary, które – zdaniem zwolenników poprawności politycznej – powinny być chronione przed kpinami. Najbardziej skrajni zwolennicy tej wizji społeczeństwa chcieliby całkowicie zakazać żartów, które mogą obrażać, podczas gdy cenzorzy umiarkowani wzywają raczej do zawstydzania ich autorów, co miałoby doprowadzić do zaniechania niestosownych praktyk.

[ Cały artykuł ]


RELIGIA I FASZYZM


Richard Steigmann-Gall - Naszą religią jest ojczyzna

Odrodzenie narodowe i religijne w Trzeciej Rzeszy

Rok 1933 był dla Niemiec rokiem przełomowym, zarówno z religijnego, jak i świeckiego punktu widzenia. Dziesięć lat po nieudanym puczu monachijskim starania nazistów o legalne przejęcie władzy przyniosły wreszcie owoce. Nie łamiąc prawa, Hitler i jego ruch osiągnęli swój główny cel – Trzecią Rzeszę. Dla wielu członków NSDAP nadszedł czas zjednoczenia kraju, podczas gdy zdaniem innych był to dopiero początek rewolucji.

[ Cały artykuł ]


Roger Eatwell Refleksje o religii i faszyzmie - część 2

W ostatnich latach kilku historyków powtórzyło tezę, że faszyzm był "polityczną religią", skupiającą się szczególnie na Niemczech i Włoszech, a nie na krajach takich jak Wielka Brytania, gdzie religijny aspekt faszyzmu był słabiej wyrażany. Teza ta zawiera zwykle trzy główne twierdzenia:

[ Cały artykuł ]

NA ŚWIECIE


Nyegosh Dube - W Izraelu

Świeckie społeczeństwo pod rządami fundamentalistów

Izrael powstał jako państwo Żydów z całego świata, ale ruch syjonistyczny, który doprowadził do utworzenia nowego państwa, był w dużej mierze świecki i socjalistyczny. Jednak nowe państwo nie było i nie jest świeckie. Nieproporcjonalne ważną rolę odgrywa w nim niewielka, ultra-ortodoksyjna mniejszość zwana Haredim. Jej wpływy są ogromne, choć wkład ortodoksyjnych żydów w gospodarkę i obronność państwa jest marginalny.

[ Cały artykuł ]


NUMER 0

Lipiec 2019

[ NUMER 1 ]

[ Lipiec 2019 ]


[ NUMER 2 ]

Luty 2029




KULTURA POLITYCZNA


Marian Przełęcki - Przeciwnik - istota taka jak my

W swych "Medytacjach semantycznych" nad znaczeniem słów - tych, które „najgłębiej sięgają swą treścią w rzeczywistość ludzkiego życia” - Anna Wierzbicka proponuje nam taką oto „definicję” człowieka: „ludzie - istoty takie jak my”. I można się chyba zgodzić z tym, że - przy całej ''niedookreśloności - ta żartobliwa nieco odpowiedź trafnie chwyta potoczną intuicję językową. Istotniejsze jednak jest to, że wyraża ona jednocześnie ważną intuicję moralną. Zgodnie z tą definicją słowem „człowiek” określamy „kategorię istot, z którymi poczuwamy się do zasadniczej tożsamości”. „Samo to słowo - pisze autorka - jest jakby deklaracją ludzkiej solidarności”. Oczywistą konsekwencją tej definicji jest stwierdzenie, że i ci, z którymi przyszło nam się spierać czy walczyć, a więc ludzie, których zaliczamy do naszych przeciwników - to też „istoty takie jak my”, istoty nie różniące się od nas pod żadnymi „zasadniczymi” względami. Wydaje się to prawdą tak banalną, że nie wartą przypominania. Okazuje się jednak, iż są sytuacje, które takiego przypominania wymagają.

[ Cały artykuł ]




Przeciwnik - istota taka jak my? Andrzej Dominiczak i prof. Stanisław Obirek zastanawiają się, czy i na ile zasadne jest szlechetne przesłanie artykułu prof. Przełęckiego.



Joanna Hańderek - Paradoksy patriotyzmu

Wielu z nas nauczyło się, by patriotyzm traktować jako ideę pozytywną, kojarzącą się z bohaterstwem i szlachetnością. Patrioci to w naszych oczach ludzie zasługujący na szacunek. Dekonstruując to pojęcie, można jednak dostrzec, że jest ono w swojej istocie paradoksalne: sugeruje wartości i jednocześnie je przekreśla. Każe miłować naród, z którego się wywodzimy, i pochwala zabijanie członków innego narodu. Czym zatem jest patriotyzm? Czy nie jest swoistym paradoksem, zwłaszcza we współczesnym świecie, w przysłowiowej globalnej wiosce?

[ Cały artykuł ]


Andrzej Flis - Kościół i faszyzm: z dziejów tradycji demokratyczno-humanistycznej w nowożytnej Europie

Nowożytna europejska tradycja demokratyczno-humanistyczna narodziła się jako protest przeciwko daleko posuniętej instytucjonalizacji życia społecznego przez hierarchię katolicką. Od drugiego wieku poczynając, Kościół rozwijał synkretyczne wyznanie religijne, nazwane z czasem chrześcijaństwem, syntetyzując niestrudzenie żydowskie idee religijne z pogańskim dziedzictwem kultury grecko-rzymskiej. Od drugiego wieku Kościół łaciński traktował tradycję w sposób selektywny i instrumentalny zarazem; zarówno tradycję świecką jak i religijną.

[ Cały artykuł ]

Humanizm


Ogród Epikura

Dale Debakcsy - Przyjaciele, nie bogowie

"Plaster sera, szklanka wina i towarzystwo przyjaciela." Według najbardziej wpływowego filozofa okresu helleńskiego, tyle nam potrzeba do najwyższego szczęścia, jakie jest dostępne człowiekowi. Autorem tej maksymy jest Epikur z Samos (341 p.n.e. - 270 p.n.e.) mieszkaniec Aten podbitych przez Aleksandra Wielkiego i spadkobierca tradycji filozoficznej naznaczonej abstrakcyjnymi i metafizycznymi koncepcjami Platona.

[ Cały artykuł ]


Andrzej Dominiczak - Humanizm myślący i walczący - o wartościach i wrogach wartości

Humanizm jako idea kształtował się i dojrzewał od epoki renesansu, ale humanistyczny ruch społeczny i filozoficzny powstał dopiero po drugiej wojnie światowej jako krytyczna kontynuacja oświecenia i przedwojennych ruchów wolnomyślicielskich. Krytyczny czy też sceptyczny stosunek do tych źródeł inspiracji był głównie reakcją na okrucieństwa drugiej wojny światowej i wyrazem nowej wrażliwości społecznej cywilizacji Zachodu, zdumionej i zawstydzonej samą sobą - tym, jak krucha, powierzchowna lub wręcz iluzoryczna okazała się podczas wojny.

[ Cały artykuł ]

Przeczytaj także: [ Towarzystwo Humanistyczne i Deklaracja wartości ]


Waldemar Sadowski - Sens i znaczenie humanizmu

Czy nazizm i komunizm były humanizmem? Czy humanizm, liberalizm i kapitalizm są religią? Yuval Noah Harari, ceniony izraelski profesor historii i autor kilku bestsellerów, twierdzi, że zarówno nazizm jak i komunizm to odmiany humanizmu. Wszystkie zbrodnie ludobójstwa popełnione przez nazizm i stalinizm oraz niszczenie środowiska naturalnego wywodzą się z tego nurtu. Twierdzenie to jest szokujące, ale stykając się z tą tezą w książce „Sapiens. Od zwierząt do bogów”, łatwo wpaść w pułapkę argumentacji, ukrytą w potoku sprawnej narracji i elokwencji autora, i przyznać mu rację. Sam padłem ofiarą szybkiego, a więc bezkrytycznego czytania. Ale powolne przemyślenia wyprowadziły mnie z błędu, który popełnia Harari.

[ Cały artykuł ] Przeczytaj także: [ Manifest humanistyczny ]


Susan Neiman - Oświecenie dla serc i umysłów

Naczelną wartością oświecenia było prawo człowieka do szczęścia. Z chwilą, gdy przestaliśmy kierować pełen nadziei wzrok w stronę nieba, zmieniło się wyobrażenie o tym, czym jest lub może być szczęście. W myśli oświeceniowej było ono efektem ludzkiej aktywności, elementem życia, w którym człowiek otrzymuje to, na co sobie zapracował. Opowiedzenie się za prawem do szczęścia, podobnie jak wiele oświeceniowych wartości, wynikało z zasady racji dostatecznej.

[ Cały artykuł ]


HALINA POSTEK: Judaizm humanistyczny - religia bez boga

Nawet dla tych, którzy judaizm kojarzą nie tylko z chasydami przyjeżdżającymi do Polski na groby swoich cadyków, informacja o tym, że niedawno uznano judaizm humanistyczny (świecki) za kolejny, piąty już odłam judaizmu, może być zaskoczeniem.

Lepiej zorientowani wiedzą, że istnieją różne nurty judaizmu nieortodoksyjnego, takie jak judaizm reformowany, konserwatywny czy rekonstrukcjonistyczny. Ten ostatni jest tak odległy od ortodoksji, że należało wręcz oczekiwać, iż pojawi się nurt jeszcze bardziej radykalny.

[ Cały artykuł ]


TIMOTHY MADIGAN: Czy można pęknąć ze śmiechu? Humanizm i humor

Filozof Henri Bergson uważał, że wyśmiewamy innych, by ich ukarać za sztywność przekonań. Pogląd ten bliski jest większości humanistów, gdyż dogmatyzmu nie lubimy tak samo jak naiwnej wiary i i autorytaryzmu. Celny żart otwiera nam oczy ma niedostrzegane dotąd aspekty problemu lub sytuacji i skłania nas lub nawet zmusza do ponownego przemyślenia poglądów, które były przedmiotem żartów. Śmiech - jak zauważył Umberto Eco - zabija lęk, a bez lęku nie ma wiary. Nie tylko w bogów. Śmiech, ironia a gdy trzeba, nawet szyderstwa i kpiny, chronią nas przed "wiarą" w rządy silnej ręki, "silnorękich" wodzów i fałszywy porządek, jaki narzucają. Dla humanistów i racjonalistów z prawdziwego zdarzenia nie ma nic ważniejszego. Dlatego...

[ Cały artykuł ]

Ateizm


BARBARA STANOSZ: Filozoficzne podstawy ateizmu

7 czerwca 2019 r. minęlo 5 lat od śmiercu prof. Barbary Stanosz,wybitnej filozofki, logiczki i jednej z najważnieszych postaci polskiego ateizmu w jego najszlachetniejszej, wyrafinowanej postaci. Z okazji tej smutnej rocznicy przypominamy jeden z wielu ważnych artykulów Pani Profesor - wbrew tytułowi, nie tylko o ateizmie.

[ Cały artykuł ]


PETER SINGER: Stwórca - nieudacznik czy okrutnik?

Niewiele rzeczy wiemy na pewno. Nie potrafimy nawet udowodnić nieistnienia rozlicznych bogiń i bogów. Co do jednego jednak nie ma wątpliwości! Świat, w którym żyjemy, nie został stworzony przez boga, w jakiego wierzą chrześcijanie: wszechmogącego, wszechwiedzącego i nieskończenie dobrego.

[ Cały artykuł ]



CZY ATEIZM JEST WAŻNY?
Hańderek, Szołajski, Dominiczak

Uczestnicy rozmowy są ateistami, jednak ateizm nie jest równie ważny dla każdego z nich. Andrzej Dominiczak zastanawia się nawet, czy sama wiara lub niewiara jest na tyle ważna, by uzasadniać oparte na niej podziały społeczne na wierzących i niewierzących. Może lepiej byłoby się dzielić na tych, którzy najbardziej cenią osobistą wolność, lub tych, dla których ważniejsza jest silna władza, bezpieczeństwo i porządek? A może jeszcze inaczej lub bardziej płynnie, w zależności od konkretnego problemu? Cy zatem atiezm jest ważny lub wręcz najważniejszy? Jest o czym pomyśleć i porozmawiać. Zapraszamy do dyskusji.



MICHAEL SCHMIDT-SALOMON: Etyka bez boga

Gdyby nie istniał Bóg, nie znalibyśmy żadnych obowiązujących reguł etycznych - tak głosi dziś wciąż jeszcze rozpowszechniany przez teologów pogląd. Tymczasem już około 400 lat przed rzekomym narodzeniem chrześcijańskiego "zbawiciela" została ona za pomocą przekonujących argumentów sprowadzona przez Sokratesa ad absurdum. Figura argumentacyjna Sokratesa opiera się w istocie na dwóch prostych pytaniach:

[ Cały artykuł ]


ETYKA ATEISTYCZNA
Hańderek, Misiuna, Dominiczak

Czy z ateizmu cokolwiek wynika lub powinno wynikać dla etyki lub metaetyki? Przecież ate-izm to nie tylko niewiara w istnienie boga, to rowniez - między innymi - psychologiczne konsekwencje braku wiary w życie wieczne. Już Ludwig Feuerbach w XIX wieku zauważył, że odrzucenie życia wieczngo powoduje dowartościowanie życia doczesnego, które staje sie wartością samą w sobie, a nie tylko wartością instrumentalną, prowadzącą lub nie prowadzącą do zbawienia . U refleksyjnych ateistów pojawia się też świadomość tragiczności życia ludzkiego bez perpsketwy wiecznosci i wynikajaca ze wspolnoty losu solidarność. Jest o czym pomyśleć i porozmawiać.

Rozmowa numeru


ANDRZEJ LIPIŃSKI I HARTMUT ROSA : O życiu w pędzie i nienasyceniu

Andrzej Lipiński: Dlaczego coraz częściej mamy wrażenie, że mimo galopującego rozwoju technologii i całego arsenału wynalazków ułatwiających życie wciąż nie mamy na nic czasu?

Hartmut Rosa: To rzeczywiście paradoks. Od niemal 250 lat jesteśmy świadkami spektakularnych osiągnięć nowoczesności w kwestii oszczędzania czasu, przede wszystkim dzięki dynamicznemu rozwojowi komunikacji, środków transportu, metod produkcji i sektora usług; teoretycznie powinniśmy więc mieć mnóstwo czasu. Tymczasem od momentu pojawienia się maszyny parowej obserwujemy proces odwrotny.

[ Przeczytaj artykuł ]

Religia: co o niej wiemy i co myślimy


Bohdan Chwedeńczuk Religia. Co o niej wiemy

Gdy pytam, co wiemy o delfinach albo o liczbach rzeczywistych, wszyscy wiedzą, o co pytam. A kiedy pytam o religię mogą pojawić się nieporozumienia, bo nie wszyscy rozumieją to pojęcie tak samo.

Odwołajmy się zatem do definicji przez wskazanie: rzymski katolicyzm, wyznawany przez niektórych z tu obecnych, jest religią; zoroastryzm nie wyznawany, przypuszczam, przez nikogo wśród tu obecnych, jest religią. Niech nas jednak nie zwiedzie prostota tego rozwiązania.


[ Cały artykuł ]


ROGER EATWELL: Refleksje o religii i faszyzmie

W ostatnich latach problem relacji pomiędzy faszyzmem i religią stał się przedmiotem wzmożonej uwagi historyków i politologów. Zainteresowanie badaczy skupia się głównie na dwóch po części ze sobą powiązanych kwestiach. Pierwszą z nich jest problem tak zwanego faszyzmu klerykalnego. Debata na ten temat przybiera niekiedy kontrowersyjną formę ataków na Piusa XII jako papieża Hitlera?. Oskarżenia padają nie tylko z kręgów akademickich. Na przykład w 2002 roku na Berlińskim Festiwalu Filmowym przyznano nagrodę filmowi Constantina Costy Gavrasa "Amen" (opartemu na pochodzącej z lat sze?ćdziesiątych sztuce Rolfa Hochhutha "Namiestnik"), w której niemiecki oficer SS opowiada katolickiemu księdzu o nazistowskim programie eksterminacji. Papież wie o wszystkim, jednak nic w tej sprawie nie robi.

[ Cały artykuł ]






Klub "Sapere Aude"
Club "Sapere Aude"


Symptoma